Hieronder wordt gesproken van pondematen. Dit is een meeteenheid van een bepaalde oppervlakte land.
Anno Domini 1543.
Item in het eerste, dertien pondematen, gelegen op de Gauwswaell met het westelijke einde en het oostelijke einde aan de Hincte Holle. Deze pondematen kosten een koopmansgulden en worden verhuurd aan Atte Sybrantszoon.
Item nog vier en een halve pondematen in de Grote Batue, waar Tyetie Jacobszoon voor een koopmansgulden een pondemaat heeft.
Dit zijn de landen van de pastorie in Uuytwallingergae.
Item de Groote Fenne, zestien pondematen in de Sassensche aanbreng, nu vijftien pondematen omdat er water is afgeslagen. Ten noorden van Pieter Willemszoons fenne Hospitaelslanden, ten westen van de Kerckweg.
Item zes pondematen fenland in de Sassensche aanbreng, nu vijf, afgeslagen vanwege water. Ten oosten van het pastoors huis, ten zuiden van Syne Engles fenne, de pastoor gebruikt ze zelf, tegen een huur van twee gouden guldens.
Item achttien stuivers jaarlijkse rente voor deze vicarie, toegezegd en gegeven in vroegere tijden door Yepo Tyetthieszoon, heerser in de Hommerts, en zijn nakomelingen hebben dit tot nu toe betaald, behalve Pieter Hommezoon zaliger heeft deze renten niet willen betalen, en zijn achtergelaten vrouw, Hys genaamd, doet hetzelfde.
Item in vroegere tijden werden de pondematen in Uuytwallingergae belast met renten in schubben, en drie schubben maakten een oortstuk.
Dit zijn de landen die behoren tot de vicarie of proostij in dat dorp of gae, genaamd Uuytwallingergae.
Item achttien pondematen, gelegen in Buwa-etlanden, met de noordelijke uiteinden aan de Kerckegauswal. En deze genoemde landen kunnen niet meer opbrengen dan dertien pondematen, maar ze werden hoog gewaardeerd tijdens de Sassentijden, zodat ze liever een priester zouden kunnen kiezen.
Item vier pondematen in het Eeckland, met het noordelijke einde aan de Waesgae Rijdenwal.
Item elke huishouden in Uuytwallingerghae betaalt elk jaar vier stuivers, voor offergaven en tijden, en dit komt neer op ongeveer vier gouden florijnen.
Item nog twaalf pondematen in Uuytwallingherghae, gelegen in de Moer Englis-achtergelaten weduwezitplaats, toegezegd en gegeven aan deze vicarie door een eerlijke weduwe genaamd Aath Bonya. Deze landen worden momenteel beheerd door Syna Engleszoon voor slechts zes stuivers per pondemaat, in strijd met de wensen en toestemming van de priester.
In vroegere tijden werden de pondematen in Uuytwallingerghae zwaarder belast met pachtrecht, namelijk één schub per pondemaat. En drie schubben maakten een oortstuk.
En de kerkvoogden of de gemeenschap hebben deze brief of het boek van de schubben teruggebracht of verborgen en willen er niets van afgeven of er iets van weten. Dit brengt jaarlijks wel vijf of zes gulden op, enzovoort.
Daarnaast geeft elk huis in Uitwellingerga jaarlijks vier stuivers aan de vicaris, voor offeranden en tijden, en dit komt neer op ongeveer vier gouden florijnen.
Ook zijn er nog twaalf pondematen in Uitwellingerga, gelegen in het land van de weduwe van Moer Englis, die zijn toegewezen aan de eerlijke weduwe genaamd Aath Bonya, enzovoort. Deze landen worden momenteel gebruikt door Syna Engla's zoon, elk voor zes stuivers per pondemaat, tegen de wil en toestemming van de priester, vanwege een schandalige geschiedenis uit het verleden, waarbij twee priesters betrokken waren. Eén priester, genaamd heer Hera, was pastoor in de Broek en is overleden. De andere priester, genaamd heer Heerka, was pastoor in Lyonghae en woont nu in de stad Woldrikum, dichtbij de vicaris genaamd heer Gisbert, en zijn tegenstander Moer Englis. Syna Engla's zoon beschouwt deze zaak als een eeuwige kwestie, tot ergernis van alle priesters die deze vicarie hebben bediend, net alsof deze zaak was afgehandeld met toestemming van het Hof van Friesland. Hij weigert de priester een kopie van deze zaak te geven en zegt dat de priester eerst een gulden of twee met hem moet betwisten en met dwang dit recht van hem moet verkrijgen. Syna Engla's zoon gebruikt deze landen momenteel volgens de voorwaarden van deze zaak, voor de eerder genoemde zes stuivers, en alle kosten voor dijken, dammen, belastingen en wat dan ook, worden aan de priester toegerekend, en de priester krijgt heel weinig in zijn handen. Deze landen zouden nu jaarlijks wel een karolusgulden of daaromtrent kunnen opleveren.
Daarom, de genadigste heren, namens Zijne Keizerlijke Majesteit, smeek ik, heer Dirck, de vicaris, u zeer nederig dat u zich wilt verwaardigen om hiermee te bemoeien en de zaak van Syna Engla's zoon met betrekking tot zijn zaak waar hij zo sterk aan vasthoudt, op te lossen tot uw eer en waardigheid. Op deze manier zullen mijn genadige heren zoals eerder vermeld dit onderzoeken en behandelen. Gegeven op vijfentwintig augustus in het jaar 1543. Ondergetekend: heer Dirck, vicaris.
Bronnen