Jan Pieters Booyenga schrijft uit Frankrijk, 1813
Jan Pieters Booyenga was een boerenzoon uit Britsum. In 1813 ging hij als plaatsvervanger in Franse militaire dienst. Vanuit Abbéville schreef hij op 6 mei naar zijn familie. De brief vertelt heel concreet wat er met een jonge boerenknecht gebeurde zodra hij soldaat werd.
Van Leeuwarden naar Abbéville - hertaling
Jan Pieters Booyenga (in modern Nederlands):
Beste vader, moeder, broer en halfbroers. Ik laat weten dat ik gezond ben en hoop dat het met jullie hetzelfde is. Op 6 april zijn we uit Leeuwarden vertrokken. Op 1 mei kwamen we in Abbéville aan. We hadden 22 dagen gemarcheerd en vier rustdagen gehad.
Jan Pieters Booyenga (in modern Nederlands):
Jan schreef: "Ik heb nu den ploeg verlaten en het geweer in de zelve plaats genomen."
Hij schreef dat een goede soldaat volgens hem voor God even waardevol was als een oppassende landbouwer. Waar hij ook terecht zou komen - Duitsland, Rusland of ergens anders - hij vertrouwde erop dat hij onder Gods toezicht bleef.
Wat hij kreeg
Kort na aankomst kreeg hij zijn militaire uitrusting. In modern Nederlands noemt hij onder meer:
- een blauwe uniformjas en lange broek;
- een sjako en een politiemuts;
- twee witte hemden en een halsdoek;
- twee linnen broeken, twee paar schoenen en kousen;
- een patroontas, ransel en geweer;
- borstels, kammen en doosjes met vet voor onderhoud.
Eten en exerceren
Jan schreef dat hij tweemaal per dag warm eten kreeg en dagelijks anderhalf pond brood. Hij noemt erwten, witte bonen, aardappelen en tweemaal per dag een stuk vlees. Hij klaagde niet: volgens hem hadden ze het goed.
Er werd tweemaal per dag geoefend: van zes tot acht uur 's morgens en van vier tot zes uur 's middags. Om acht uur 's avonds moesten de soldaten weer in de kazerne zijn. Aan het einde vroeg Jan zijn familie snel terug te schrijven.
Niet iedereen kwam terug
In archiefgegevens over Friese militairen wordt ook Douwe Oenes Hoogdijkstra uit Britsum genoemd. Hij was boerenknecht en plaatsvervanger, diende bij een flottielje in Cherbourg en werd eind 1814 vermist. Zijn laatste bericht was van 29 juni 1813. De bron vermeldt dat ook hij in Booyenga's brief wordt genoemd.
De bewaarde brief
Een transcriptie van de brief is gepubliceerd in een artikel over Friese militairen in de tijd van Napoleon. Het Genealogysk Jierboekje van 1986 vermeldt dat de brief toen nog particulier werd bewaard en gericht was aan koopman Jan H. Bruinsma in Britsum.
Transcriptie en toelichting bij de brief.
Terug naar Britsum in de 19de eeuw.
Kanselarij in Leeuwarden rond 1790.
Meer ooggetuigen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.