Boeren, boerenknechten en landarbeiders

Landbouw was eeuwenlang een van de belangrijkste bronnen van werk. Maar een grote pachtboer en een losse landarbeider leefden in heel verschillende omstandigheden.

De boer

Melken, voeren, mest uitrijden, ploegen, zaaien, hooien en oogsten volgden elkaar door het jaar op. Vrouwen en kinderen werkten mee. In drukke weken waren extra knechten en landarbeiders nodig.

Lees meer: Het boerenleven in Friesland rond 1800 .

Boerenknecht en dienstmeid

Knechten en meiden konden op de boerderij inwonen. Zij kregen naast geld ook eten en een slaapplaats. De knecht werkte met paarden, vee en op het land. De meid kon melken, schoonmaken, koken en helpen bij boter- en kaasbereiding.

Landarbeider en dagloner

Landarbeiders werden ingehuurd als het eigen huishouden en vaste personeel het werk niet aankonden. Vooral tijdens hooien en oogsten waren veel extra handen nodig. Buiten die perioden kon het inkomen sterk dalen.

Kinderen werkten mee

Kinderen kregen eerst eenvoudige taken en hielpen later bij zwaarder werk. Dat had gevolgen voor schoolbezoek. In de winter zat de dorpsschool vaak voller dan in het landbouwseizoen.

Lees meer: Kinderen op het Friese platteland rond 1800 .

Een boer kon zijn bedrijf verliezen

Veeziekten, misoogsten en lage landbouwprijzen konden een bedrijf hard treffen. Vooral pachters en kleine boeren waren kwetsbaar. Wie geen boerderij meer kon houden, kon als arbeider verdergaan of naar een stad trekken.

Boer én schoolmeester

Sicke Oeges gebruikte rond 1700 boerenplaatsen in Hempens en was tegelijk schoolmeester.