Hoe het familieonderzoek is opgebouwd

Op de familiepagina's komen namen voor van onderzoekers en oude archiefseries. Voor een gewone lezer is niet altijd meteen duidelijk wat voor bron dat is. Daarom maken we onderscheid tussen oorspronkelijk archiefmateriaal, genealogisch onderzoek en historisch onderzoek.

Oorspronkelijke archiefbronnen

De sterkste aanwijzingen komen uit stukken die in de tijd van de betrokken personen zelf zijn opgesteld. Voor deze families zijn dat onder meer doopboeken, burgerboeken, recesboeken, weesboeken, hypotheekboeken, boedelscheidingen en de Quaclappen van het Hof van Friesland. Veel daarvan worden bewaard bij Tresoar of gemeentelijke archieven en zijn via AlleFriezen digitaal ontsloten.

Voor familieverbanden zijn vooral formuleringen als zoon, dochter, grootvader, schoonzoon, erfgenaam en man en voogd belangrijk. Een patroniem, zoals Hanckes of Jorrits, is een aanwijzing maar wordt niet op zichzelf als volledig bewijs gebruikt.

Het Genealogysk Jierboek en de Fryske Akademy

Het Genealogysk Jierboek wordt sinds 1951 uitgegeven door de Fryske Akademy. Het bevat genealogische studies waarin onderzoekers oude familieverbanden reconstrueren aan de hand van archiefmateriaal. Een belangrijk artikel voor deze familielijn is A.L. Hempenius, “Hempenius II” uit 1973. Wanneer op de familiepagina's naar Hempenius wordt verwezen, gaat het dus om een gepubliceerd genealogisch onderzoek en niet om een oude akte.

Meer over het Genealogysk Jierboek bij de Fryske Akademy

Het genealogische onderzoek van Pieter Nieuwland

Pieter Nieuwland heeft een omvangrijke genealogische website opgebouwd waarin families uit Friesland worden gekoppeld aan kerkelijke en rechterlijke bronnen. Zijn gegevens zijn bijzonder nuttig omdat vaak ook de precieze archiefverwijzingen worden genoemd. Op Toen en Toen gebruiken we deze uitwerkingen als onderzoeksingang en controle, maar belangrijke gegevens worden waar mogelijk teruggevoerd op de oorspronkelijke akte of het register.

Genealogische website van Pieter Nieuwland

Promotieonderzoek en historische context

Genealogie vertelt wie met wie verwant was; historisch onderzoek helpt om te begrijpen in wat voor samenleving deze mensen leefden. Een voorbeeld is het proefschrift van C.J. (Kees) Kuiken, Het Bildt is geen eiland uit 2013, waarop hij aan de Rijksuniversiteit Groningen promoveerde. Dat onderzoek gaat over de cultuurgeschiedenis, migratie en netwerken van Het Bildt in de vroegmoderne tijd.

Kuikens proefschrift is vooral van belang voor de Bildtse families op Toen en Toen. Het wordt niet gebruikt als bewijs voor een specifieke familierelatie in Goënga wanneer die relatie niet in zijn onderzoek of in een oorspronkelijke akte staat.

Proefschrift C.J. Kuiken bij de Rijksuniversiteit Groningen

Hoe we met onzekerheden omgaan

Oude namen werden wisselend gespeld en digitale indexen zijn mensenwerk. Daarom maken de familiepagina's onderscheid tussen rechtstreeks bewezen gegevens, sterke combinaties van meerdere bronnen en vermoedens. Een onbekende ouder wordt niet alleen op grond van een patroniem als bewezen persoon in de stamboom geplaatst.