Kimswerd in het Beneficiaalboek van 1543
Het Beneficiaalboek van 1543 beschrijft land en inkomsten die bij de pastorie en de vicarie van Kimswerd hoorden. Een vicarie was een kerkelijk fonds waarvan de opbrengsten een geestelijke of altaardienst betaalden. De tekst noemt veldnamen, oppervlakten, aangrenzende gebruikers en huurwaarden.
Moderne Nederlandse hertaling
Hierna volgen de landerijen en renten die bij de pastorie van Kimswerd horen. Heer Benedictus Seerpszoon is daarvan op dit moment de bezitter.
De Grootfenne omvat 18 pondematen en ligt ten oosten van de Maernge Laan.
De Kleinfenne omvat 8 pondematen, met de Streng, ten westen van deze laan.
De Nijfenne omvat 10 pondematen ten zuiden van de genoemde laan.
Er liggen 7 1/2 pondematen op de Maernge. Juw Jongumma grenst er aan de oostzijde aan.
Bloedige Camp omvat 4 1/2 pondemaat en ligt ten noorden van de Zijlroede.
Folcker Fenne omvat 4 1/2 pondematen en ligt ten noorden van de dijk.
Er liggen 2 1/2 pondematen in Oedsinge-landen.
Er ligt 1 pondemaat in Donije-landen.
Er liggen 2 1/2 pondematen op de Noordmeed, ten noorden van de fennen van Tierck Hanszoon.
Bij de pastorie horen ook 4 pondematen bouwland met een erf van ongeveer 8 of 9 eins groot, tussen Heringe Terp en de kerk.
Naar de waarde van dat moment zou iedere pondemaat, goed en minder goed land gemiddeld, bijna 20 stuivers huur per jaar opbrengen. Nog niet veel jaren eerder werd een pondemaat voor 2, 3 of 4 stuivers verhuurd.
Hierna volgen de landerijen en renten die bij de vicarie van Kimswerd horen. Heer Baucko Peeckozoon is daarvan de bezitter.
Er zijn 10 1/2 pondematen fennen ten westen van Ramle Leen.
Verder zijn er 3 1/2 pondematen bouwland in losse stukken, hier en daar gelegen. Van deze stukken is niet bekend wie de aangrenzende gebruikers zijn.
Ook zijn er 14 pondematen in verspreide stukken. De vicaris weet niet wie de buren zijn, omdat hij nog maar kort het bezit van de vicarie heeft gekregen. Omdat hij de landen zelf gebruikt, kent hij de huurwaarde niet precies.
Naar de waarde van dat moment zou iedere pondemaat gemiddeld bijna 17 stuivers huur waard zijn. Meer niet, omdat de stukken wijd en zijd verspreid liggen en daardoor lastig te gebruiken zijn.
Woorden uit de bron
- pondemaat: oude Friese oppervlaktemaat, ongeveer 0,37 hectare;
- fenne: grasland of weide;
- zaadland: bouwland waarop gewassen werden geteeld;
- vicarie: kerkelijk fonds met land of inkomsten voor een geestelijke of altaardienst;
- stuiver: munt; twintig stuivers vormden een gulden;
- naastleger of swednoot: eigenaar of gebruiker van het aangrenzende land.
Oorspronkelijke tekst
Kymswert
Hier nae volgen die landen ende renten behoorende totten pastorie toe Kymswert, waer aff heer Benedicx Seerps zoon nu ter tyt possessor es.
Item die Grootfenne, XVIII pondematen, te oeste van die Maernge Laen.
Item die Cleijnfenne, VIII pondematen met die Strengh, te weste die Laen voors.
Item die Nijfenne X pondematen, te zuijen den voers. laen.
Item VII½ pondematen oppe Maernge, Juw Jongumma sueedtnoet aen die oestzijde.
Item Bloedige Camp IIII½ pondemate, oppet noerdt vandie Zijlroed.
Item Folcker fen IIII½ pondematen, oppet noerdt van die Dyck.
Item II½ pondematen in Oedsinge landen.
Item een pondemate in Donije landen.
Item II½ pondematen oppe Noerdmeedt, te noerden Tierck Hans zoon fennen.
Item IIII pondemaeten zaedtlandt met een steed, omtrent VIII of IX eynsen groot, liggende tusschen Heringe Terp ende die kercke.
Item ytlicke pondemate, nae die tyt als die landen nu gelden, solde over guedt ende quaet bynae XX stuvers te huijer gelden, alhoewel datse over gheen lange jaeren die pondemate wel gehuijert es omme twee, drie ofte vier stuvers.
Hier nae volgen die landen ende renten, behoorende totten vicarie toe Kymswert, waer aff heer Baucko Peecko zoon possessor es.
Item X½ pondematen fennen, te weste van die Ramle Leen.
Item III½ pondematen zaedtlandt, daer bij stucken zijnt, leggende hier ende daer, van welcke ick gheen kunde heb wye swednoeten zijn.
Item XIIII pondematen, gelegen bij stucken, hier ende daer, van welcke die vicarius voors. gheen kunde en heeft wije naestgelegert es, zoe hy corts inde possessie vanden vicarie voors. es gecoemen, ende aen gesien hij selffs die landen gebruijct weet hij die waerdie vandie huijeringe nijet, dan ytlicke pondemate, nae die tijt als die landen nu gelden, solde over guedt ende quaet bijna XVII stuvers te huijer gelden ende oeck nijet meer, omme datse wydt ende zijdt ende qualick omme te bruycken leggen.
Terug naar Kimswerd in de 16de eeuw
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.