Kortezwaag in het Beneficiaalboek van 1543
Gorredijk bestond in 1543 nog niet. Het Beneficiaalboek gaat hier over Kortezwaag, het oudere dorp op wiens grond Gorredijk later ontstond. De tekst noemt land, pacht, geld en buren van de pastorie. Hieronder volgt dezelfde volgorde als in het oorspronkelijke register.
Moderne Nederlandse hertaling
De patroon van Kortezwaag had vroeger land. De pastoor en de kerkvoogden verkochten dat, met toestemming van de dorpsgemeente en het gerecht, aan inwoners die de stukken al bij hun boerderij gebruikten.
Een deel van de opbrengst werd besteed aan het huis van de pastoor. Het overige geld werd tegen rente uitgeleend. De pastoor kreeg die rente als aanvulling op zijn inkomen, omdat het moeilijk was priesters voor de plaats te krijgen. Wie het geleende geld schuldig was, mocht de schuld aflossen wanneer hij dat wilde. Er was daarna geen land van de patroon meer over.
Het hoofdperceel van de pastorie was 16 roeden breed. Aan de oostzijde lag land van de weduwe Aennsch Bonne en aan de westzijde land van Jan Tyercx.
Bij de pastorie hoorden verder 18 pondematen hooiland. De weduwe Aennsch Bonne lag aan de zuidzijde en Dadde Flaeckis aan de westzijde.
Ook waren er 6 pondematen in "de Wolden". Syouck Aedis lag aan de westzijde en Tyets Jelkis aan de noordzijde.
Daarnaast bezat de pastorie 2 pondematen bij Wingesydt. Rentzie Reewerts lag aan de noordzijde en de erfgenamen van Gosse Gyelts aan de zuidzijde.
Er lag 1 pondemaat in de Lange Rijp, met Briocht Rennerts aan de oostkant en Sytzie Tiebbis aan de westkant.
Buiten de Ee lagen nog 3 pondematen. Jeyp Gerbes zoon lag aan de oostzijde en Lolke Tyaerts zoon aan de westzijde.
De pastoor had daarnaast een klein erf van 3 roeden breed. Aan beide kanten lag land van Freesger Aeyses.
De pastorie en al deze bijbehorende bezittingen waren voor de belasting op 2 florijnen geschat. Volgens de opgave zouden ze op dat moment voor ongeveer 6 florijnen verhuurd kunnen worden.
De pastoor ontving uit de belangrijkste huizen van het dorp jaarlijks 17 Philips-guldens. Daar kwamen nog "onwisse" inkomsten bij: betalingen waarvan bedrag of ontvangst niet vaststond.
Woorden uit het Beneficiaalboek
- patroon: het kerkelijke fonds of bezit dat aan de kerk was verbonden;
- kerkvoogden: inwoners die kerkelijke goederen en inkomsten beheerden;
- sate: boerderij met het bijbehorende land;
- pondemaat: oude Friese oppervlaktemaat;
- roede: oude lengtemaat, hier gebruikt voor de breedte van een perceel;
- florijn en Philips-gulden: geld- en rekeneenheden uit de 16de eeuw;
- onwis: onzeker of wisselend inkomen.
Oorspronkelijke tekst
Dit zijn de patroons landen aldaer.
De patroon inde Cortezwaegh heeft seeckere landen gehadt ende die pastoor ende foeghden, by consent heur gemeente ende tgerecht, hebben die vercoft ytlicke inwoonders vant dorp, die de landen in heur sate hadden, ende hebben de penningen een deel vertimmert tot des pastoors huysinge ende dander penningen hebben zij op renten gegeven ende laeten die den pastoor beuren omdat de priesters qualick sijn te crygen, ende die de penningen schuldich zijn mogen die afflossen als hen gelieft.
Anders en zijnder nuu geen landen den patroon voors. toebehorende.
Der pastorielanden inden voers. dorpe.
De pastorie possessie inde Cortezwaegh is XVI roeden breet, daervan opt oostzijde naestlandet is Aennsch Bonne weduwe ende ande westersijde Jan Tyercx.
Item tot die voors. pastorie zijn int eerst XVIII pondematen hoylandt, dairvan Annsch Bonne weduwe op de zuijderzijde ende op de westerzijde Dadde Flaeckis.
Item noch zijnder ses pondemaeten gelegen inde Wolden, daervan ande westerzijde naestlandet is Syouck Aedis ende ande noorderzijde Tyets Jelkis.
Item noch twee pondematen gelegen an Wingesydt, Rentzie Reewerts ande noorderzijde ende ande zuijderzijde Gosse Gyelts erffgen.
Item noch een pondemaete inde Lange Rijp, Briocht Rennerts opt oist ende Sytzie Tiebbis opt west naestlandet.
Item noch III pondemaeten gelegen buyten de Ee, daer Jeyp Gerbes zoon ande oisterzijde ende Lolke Tyaerts zoon ande westerzijde naestlegers.
Item noch heeft die voors. pastoor tot sijn pastorie een cleyn arff landt van drie roeden breet, daervan Freesger Aeyses naest ys aen beyden zijden.
De voors. pastorie met zijne voors. annexen is tsamen overgegeven inde fl. rente op twee fl. ende soude nuu wel ses gelden te huyr.
Item de voors. pastoor ontfanght ende boert jaerlicx vandt voors. dorp vande principael huysen de somme van XVII philips gl., behalven tonwis.
Kortezwaag door de eeuwen heen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.