Kortezwaag in de 16de eeuw
Kortezwaag was in 1543 een boerendorp met een eigen kerk, pastorie en landerijen. Gorredijk bestond nog niet. Het Beneficiaalboek schrijft de plaats als "Cortezwaegh".
1543: kerkland verkocht aan dorpsbewoners
Het kerkelijke patroonbezit had eerder verschillende stukken land. De pastoor en kerkvoogden hadden die met toestemming van de dorpsgemeente en het gerecht verkocht aan inwoners die de stukken al bij hun boerderij gebruikten.
Het geld werd niet simpelweg uitgegeven. Een deel ging naar de woning van de pastoor. Het overige geld werd uitgeleend tegen rente. De pastoor kreeg de rente als inkomen. In het register staat als reden dat priesters moeilijk te krijgen waren.
Wie geld schuldig was, mocht de lening aflossen wanneer hij dat wilde.
Wie worden genoemd?
De pastorie zelf was zestien roeden breed. Aan de oostkant lag land van de weduwe Aennsch Bonne en aan de westkant dat van Jan Tyercx. Bij de pastorie hoorden daarnaast achttien pondematen hooiland.
Andere stukken lagen in de Wolden, bij Wingesydt, in de Lange Rijp en buiten de Ee. Als buren worden onder meer genoemd:
- Dadde Flaeckis;
- Syouck Aedis;
- Tyets Jelkis;
- Rentzie Reewerts;
- de erfgenamen van Gosse Gyelts;
- Briocht Rennerts;
- Sytzie Tiebbis;
- Jeyp Gerbes zoon;
- Lolke Tyaerts zoon;
- Freesger Aeyses.
De pastoor ontving bovendien jaarlijks zeventien Philips-gulden van de belangrijkste boerderijen van het dorp, naast wisselende inkomsten.
Volledige geselecteerde hertaling en oorspronkelijke tekst uit het Beneficiaalboek van 1543
Rond 1580: vervening en Reformatie
In de tweede helft van de eeuw begon de vervening ten noorden en oosten van het oude dorp toe te nemen. Rond 1580 waren de Dekema's in dit gebied met veenontginning bezig. Daarmee begon een ontwikkeling die in de volgende eeuw tot Gorredijk zou leiden.
In 1580 werd de openbare katholieke eredienst in Friesland verboden. De oude Mariakapel van Kortezwaag bleef als gebouw bestaan, maar werd voortaan voor de gereformeerde eredienst gebruikt. De pastorie werd na de kerkelijke omwenteling verhuurd.
Kortezwaag in de 17de eeuw: de vervening versnelt
Kortezwaag door de eeuwen heen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.