Kortezwaag in de 18de eeuw
In de 18de eeuw lag Kortezwaag tussen twee werelden. Rond de oude kerk bleven boerderijen en landerijen het dorp bepalen. Aan de noordkant groeide Gorredijk uit tot een drukke handelsplaats aan de Compagnonsvaart.
1723: het oude kerkje getekend
Jacobus Stellingwerff tekende de Kortezwaagster kerk in 1723 als een klein gotisch gebouw met een klokkenstoel. De kerk stond op een verhoging en was omgeven door het kerkhof. Twee van de oudste bewaarde grafstenen rond de huidige kerk dateren uit 1770 en 1773.
Rinse Tsietses: meester, timmerman en dorprechter
Het werk van een dorpsschoolmeester was niet beperkt tot lesgeven. Rinse Tsietses liet in 1726 als meester een kind dopen. In de jaren 1730 en 1740 werkte hij daarnaast als timmerman. In 1737 wordt hij ook als dorprechter genoemd. In 1760 verschijnt hij nog als schooldienaar en meester-timmerman.
Een schoolmeester kon zo tegelijk kinderen leren lezen, timmerwerk aannemen en namens het dorp bestuurlijke taken uitvoeren.
Bos en kerkelijke inkomsten
In en rond Kortezwaag lag in de 18de eeuw veel bos. Hout was niet alleen bouwmateriaal en brandstof, maar vertegenwoordigde ook geld. In plaatselijke beschrijvingen wordt vermeld dat opbrengsten van hout werden gebruikt voor lasten van de kerk.
1772: Compregt Abrahams woont in Kortezwaag
In 1772 vestigde Compregt Abrahams zich in Kortezwaag. Hij bleef er ongeveer vijf jaar en vertrok daarna naar Drachten. Het is een vroege concrete vermelding van een Joodse inwoner van Kortezwaag, nog voordat rond 1800 in Gorredijk een georganiseerde Joodse gemeente ontstond.
1795: politieke omwenteling naast de deur
In 1795 eindigde het stadhouderlijke bestuur en begon de Bataafse Republiek. Patriotten en Bataven wilden de erfelijke macht van de stadhouder beperken en burgers meer invloed op het bestuur geven. Prinsgezinden bleven Oranje en het stadhouderschap steunen.
In het nabije Gorredijk werd wel een vrijheidsboom opgericht en ontstond openlijk conflict tussen aanhangers en tegenstanders van de nieuwe orde.
De Bataafse Republiek in Friesland
Gorredijk 1795-1798: vrijheidsboom, Oranjelied en politieke strijd
1796-1797: brand en een nieuwe kerk
De pastorie brandde in 1796 af en werd opnieuw opgebouwd. Het oude kerkgebouw was ondertussen bouwvallig geworden. In 1797 verrees de huidige Mariakerk: een eenvoudige zaalkerk zonder toren.
De bouw viel midden in de Bataafse tijd, maar er is geen aanwijzing dat de vervanging van de oude kerk door politieke gebeurtenissen werd veroorzaakt. De directe reden was de slechte staat van het gebouw.
Kortezwaag door de eeuwen heen
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.