Terwispel in de 18de eeuw
Terwispel was in de 18de eeuw groot in oppervlakte, maar dun bevolkt. Landbouw en veeteelt bepaalden het werk. Aan de westkant van het dorpsgebied begon de vervening langzaam een nieuwe bron van arbeid te worden.
1749: beroepen van de gezinshoofden
Een telling uit 1749 verdeelt de gezinshoofden over vier groepen:
- 78 boeren;
- 15 arbeiders;
- 5 mensen in ambacht en handel;
- 2 mensen werkzaam voor kerk of overheid.
De cijfers passen bij het beeld van Terwispel als een uitgestrekt boerendorp met veel hooilanden. De huidige Bûtewei stond op een kaart van 1664 als Wispeler Hooywech vermeld.
Schoolmeesters en schoolpenningen
Rieurd Eelkes ontving tussen 1704 en 1710 schoolpenningen voor het onderwijs in Terwispel. In 1749 was Binne Jeens schoolmeester. Daarna volgde Tjietze Rintses, die in 1756 trouwde en tot 1762 in Terwispel bleef. Een jaar later woonde hij in Gorredijk en werkte hij als timmerman.
Jan Sijbes: 's winters meester, 's zomers bij een boer
In 1777 was Jan Sijbes schoolmeester. Hij combineerde het onderwijs met het ambt van dorprechter en ontvanger. De school was een winterschool: in de winter gaf hij les, in de zomer werkte hij bij een boer. Zijn jaarinkomen bestond uit 65 gulden voor de winter schoolhouden en 10 gulden voor kerkdienst.
In 1795 werd hij wegens zijn prinsgezindheid geschorst. Drie jaar later kreeg hij zijn functie terug. Tijdens zijn afwezigheid nam Wijtze Idzinga de school waar.
Dat ontslag hoorde bij de politieke omwenteling van 1795. Patriotten en Bataven wilden de erfelijke macht van de stadhouder terugdringen en meer burgers invloed op het bestuur geven. Prinsgezinden bleven het Huis van Oranje en het stadhouderschap steunen. Voor een dorpsfunctionaris als Jan Sijbes kon die keuze direct gevolgen hebben voor zijn baan.
De Bataafse Republiek in Friesland
Vervening aan de rand van het dorp
Rond het midden van de eeuw begon in het lage gebied ten westen van het oude dorp de vervening. Het latere Tijnje ontstond in dit gebied en hoorde toen nog bij Terwispel. Het werk zou vooral in de 19de eeuw sterk uitbreiden.
Terwispel door de eeuwen heen.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.