Syrck Myrckz
(Geboorte onbekend - overlijden onbekend)

Syrck Myrckz

Syrck Myrckz, ook geschreven als Syrck Mercks, Sierck Mercks of Syrck Murcks, was een Friese hoofdeling uit de tweede helft van de vijftiende eeuw.

In deze periode was er in Friesland een langdurige machtsstrijd tussen rivaliserende adellijke en plaatselijke partijen: de Schieringers zochten steun bij de keizer en later bij de Saksische machthebbers, terwijl de Vetkopers een vrijer Friesland wilden en steun kregen van de hertog van Gelre.

Syrck Myrckz hoorde bij de Vetkoperse partij en trad op als één van de leiders van de Woudfriezen uit de Zevenwouden.

Zijn naam betekent: Syrck, zoon van Merck. Volgens de reconstructie van historicus P.N. Noomen was hij vermoedelijk een zoon van een oudere Vetkoperse hoofdeling Merck. Deze Merck wordt in verband gebracht met de Donia’s. Hij was waarschijnlijk de schoonzoon van Haring Sierckz Donia.

Die oudere Merck speelde in 1464 een rol bij de verovering van de Hiddemastins in Nijland. Als Syrck inderdaad zijn zoon was, stamde hij dus uit een invloedrijke hoofdelingenfamilie die verbonden was met de Donia’s en met de Vetkoperse strijd in Westergo en de Zevenwouden.

Over de woonplaats en het bezit van Syrck Myrckz is weinig met zekerheid bekend. De familie wordt later vooral in verband gebracht met Schoterland en Rotsterhaule. Mogelijk lag daar later het hoofdbezit van het geslacht van zijn zoon Merck Syrcksen.

Er is ook een aanwijzing dat Syrck Myrckz gestudeerd heeft. In een studentenlijst wordt een Suffridus of Sifridus Merici uit Sloten genoemd, die op 5 juni 1480 werd ingeschreven aan de universiteit van Rostock. Deze persoon wordt waarschijnlijk met Sierck Mercks geïdentificeerd. Zeker is dat niet, maar de herkomst uit Sloten en de Latijnse naamvorm passen goed bij hem.

Syrck Myrckz had waarschijnlijk een zoon: Merck Syrcksen, ook bekend als Merck Syrxsen of Groete Merck Sirkx. Deze zoon werd later zelf een belangrijke leider van de Woudfriezen. Hij was in 1514 en 1515 grietman van Schoterland en Stellingwerf.

De strijd om Sloten

Syrck Myrckz wordt vooral zichtbaar in 1496, tijdens de strijd om Sloten. In die tijd lagen er vreemde huursoldaten in Sloten en Sneek. De Woudfriezen uit de Zevenwouden wilden deze soldaten verdrijven.

Voor de aanval probeerden de Woudfriezen steun te krijgen van de Groningers. Syrck Myrckz ging samen met enkele andere hoofdelingen naar Leeuwarden om daar met de Groningers te onderhandelen. Zij vroegen om hulp tegen de huursoldaten.

De onderhandelingen leverden niets op. De Groningers wilden Leeuwarden niet verlaten, omdat zij bang waren de stad kwijt te raken. Daardoor moesten de Woudfriezen zonder Groningse steun verder.

De aanval vond plaats in de winter. Het ijs speelde een grote rol. De huursoldaten konden zich snel over het ijs verplaatsen en trokken via Woudsend naar Sloten. Daar voegden zij zich bij de soldaten die al in de stad lagen.

De Woudfriezen verzamelden zich rond Sloten, onder meer bij Balk, Wijckel en Tjerkgaast. In het begin verliep de strijd niet slecht voor hen. Bij de eerste gevechten werden enkele huursoldaten gedood en gewond.

Toch hadden de huursoldaten een groot voordeel. Zij waren beter geoefend en beter bewapend. Ze gebruikten onder meer vuurwapens en geschut. Daardoor leden de Woudfriezen zware verliezen.

Toen de Woudfriezen zich wilden terugtrekken, ging het mis. Bij de Sloter Ee was het ijs zwak. Door de grote massa mannen brak het ijs. Veel Woudfriezen zakten erdoor en verdronken. Anderen werden daarna gemakkelijk door de huursoldaten verslagen.

De nederlaag was zwaar. Volgens latere tellingen kwamen honderden Woudfriezen om. Onder de doden waren verschillende hoofdelingen en mannen uit aanzienlijke families.

Of Syrck Myrckz zelf bij Sloten is omgekomen, is niet zeker. Hij wordt genoemd als één van de onderhandelaars en leiders vóór de slag, maar daarna vernemen we weinig of niets meer van hem. Zijn zoon Merck Syrcksen trad later naar voren als leider van dezelfde Woudfriese kring.