Aene Jouckes
(ca. 1535 - na 1578)
Naam echtgenote onbekend

Aene Jouckes uit Stiens

Aene Jouckes is de oudste persoon tot wie de onderzochte familielijn in A.L. Hempenius' genealogische studie Hempenius II (Genealogysk Jierboek 1973) met archiefverwijzingen kan worden teruggevoerd. Hij werd waarschijnlijk omstreeks 1535 geboren en woonde in Stiens. Zijn precieze geboorte- en overlijdensdatum zijn niet bekend.

De naam Jouckes is een patroniem en betekent dat Aenes vader Joucke heette. Verder is over deze vader geen betrouwbare informatie gevonden. De naam van Aenes moeder is onbekend. Ook de naam van Aenes echtgenote is in de geraadpleegde bronnen niet gevonden.

Een rente gekocht in 1565

Op 11 oktober 1565 kocht Aene Jouckes een rente. Het genealogische onderzoek van A.L. Hempenius verwijst hiervoor naar het rechterlijk archief van Leeuwarderadeel, register Y. Een rente was een recht op een periodieke betaling, doorgaans verbonden aan of verzekerd op onroerend goed.

De korte genealogische bron vermeldt niet hoe groot de rente was, van wie Aene haar kocht en op welk goed de betaling rustte. Die gegevens kunnen alleen uit de oorspronkelijke akte worden gehaald. De transactie toont wel dat Aene zelfstandig aan het plaatselijke rechts- en vermogensverkeer deelnam.

Een half huis verkocht

In 1574 of 1575 verkocht Aene een half huis. De verwijzing is R.A. Leeuwarderadeel E 7, pagina 589. Het woord half betekent hier dat het om een aandeel in een huis ging. Uit de samenvatting blijkt niet wie de andere helft bezat of waar het huis precies stond.

Deze verkoop is belangrijk omdat zij laat zien dat Aene een recht in onroerend goed had. Zonder de volledige akte is niet vast te stellen of het huis zijn eigen woning was, of hij het had geërfd of op een andere manier had verkregen.

Nog in Stiens in 1578

Aene werd in 1578 nog in Stiens vermeld in de Personele Impositie. Dit was een buitengewone belastingheffing waarbij inwoners naar hun financiële draagkracht werden aangeslagen. Zijn vermelding maakt duidelijk dat hij in 1578 nog leefde en in Stiens woonde.

Daarom kan het in sommige online stambomen genoemde overlijdensjaar 1568 niet juist zijn. Een betrouwbare formulering is dat Aene na 1578 is overleden. Wanneer en waar dat gebeurde, is niet bekend.

Was Aene boer?

Voor Aenes beroep bestaat geen rechtstreeks bewijs in het onderzoek van A.L. Hempenius. De inleiding van dat artikel zegt uitdrukkelijk dat van de oudste generaties het boerenbedrijf bekend is, met uitzondering van Aene Jouckes. Zijn zoon Joucke wordt wel duidelijk als boer te Goënga vermeld.

Aene had een rente en een aandeel in een huis, maar daaruit volgt niet automatisch dat hij boer was. Zijn beroep blijft daarom onbekend.

Zijn gezin

Van Aene is in het onderzoek van A.L. Hempenius één zoon met zekerheid opgenomen: Joucke Aenes, geboren omstreeks 1560. De naam van Jouckes moeder wordt niet genoemd. Er is evenmin bewijs gevonden voor andere kinderen.

Joucke verhuisde of woonde later in Goënga, waar hij boer was. Hij trouwde met Hijlck Haenckes. In 1600 kocht hij twee huizen in Harlingen en tussen 1624 en 1627 voerde het echtpaar processen tegen Hijlcks broer Wijbe Haenckes. Hun zoons Sybren en Jorrit zetten de familielijn voort in Huizum en Stiens.

Stamvader van de latere Hempenius-lijn

Het onderzoek dat in 1973 in het Genealogysk Jierboek werd gepubliceerd, kon de familie vijf generaties verder terugvoeren dan voordien bekend was en kwam daarbij uit bij Aene Jouckes. Hij wordt daarom in die genealogie als stamvader behandeld.

De lijn loopt van Aene via Joucke Aenes en Sybren Jouckes naar Oege Sybrens. Oege woonde later onder meer in Hempens. Een veel latere nakomeling, Sicke Alberts, nam in 1747 de naam Hempenius aan, een verwijzing naar Hempens. De familienaam Hempenius bestond dus nog niet in Aenes tijd.

Wat uit de bronnen blijkt

• Aene Jouckes werd waarschijnlijk omstreeks 1535 geboren.
• Hij woonde in Stiens.
• Op 11 oktober 1565 kocht hij een rente.
• In 1574 of 1575 verkocht hij een half huis.
• Hij werd in 1578 nog in Stiens vermeld in de Personele Impositie.
• Zijn zoon Joucke Aenes werd omstreeks 1560 geboren en was later boer te Goënga.

Wat nog niet zeker is

• Aenes precieze geboorte- en overlijdensdatum.
• De volledige identiteit van zijn vader Joucke en de naam van zijn moeder.
• De naam en afkomst van zijn vrouw.
• Of hij behalve Joucke nog andere kinderen had.
• Zijn beroep. Het boerenbedrijf is voor Aene zelf niet rechtstreeks aangetoond.
• De ligging van het halve huis dat hij in 1574/1575 verkocht.
• De omvang en voorwaarden van de rente die hij in 1565 kocht.