Steven Rei(n)ers
(vermeld 1463-1480)
Naam echtgenote onbekend

Steven Rei(n)ers uit Sassenheim

Steven Rei(n)ers leefde in de vijftiende eeuw in Sassenheim. Zijn geboorte- en overlijdensdatum zijn niet bekend. Hij wordt in de geraadpleegde bronnen voor het eerst op 31 mei 1463 genoemd. Een tweede vermelding dateert van 26 november 1465.

In beide gevallen werd Steven als belender vermeld. Dat betekent dat het land dat hij gebruikte of bezat grensde aan een perceel dat in een akte werd beschreven. Uit deze vermeldingen blijkt dat hij in de jaren 1460 in Sassenheim bij landbouwgrond betrokken was. De akten geven geen naam van zijn vrouw of van zijn ouders.

Pachter van de abdij Egmond

Van omstreeks 1470 tot omstreeks 1480 stond Steven in Sassenheim als pachter van de abdij Egmond geregistreerd. De abdij bezat land op verschillende plaatsen in Holland en gaf landbouwgrond tegen betaling in gebruik. Steven was dus geen kloosterling, maar een gebruiker van grond die aan de abdij toebehoorde.

De omvang en de precieze ligging van zijn pachtbedrijf kunnen uit de hier gebruikte samenvattingen niet met zekerheid worden vastgesteld. De pachtvermeldingen laten wel zien dat Steven gedurende een reeks jaren een vaste plaats had in de agrarische administratie van Sassenheim.

Zijn zoon Willem volgde hem op

Omstreeks 1480 of 1481 werd Steven als pachter opgevolgd door zijn zoon Willem Stevens. De naam Willem Stevens betekent Willem, zoon van Steven. De opvolging in de pachtadministratie ondersteunt de conclusie dat deze Willem een zoon van Steven Rei(n)ers was.

Willem werd op 16 september 1479 als Willem Stevens zoen (zoon) genoemd bij land achter Hoogteilingen in Sassenheim. Hij bleef daarna tot 1530 als kloosterpachter in Sassenheim geregistreerd. Naast land van de abdij Egmond pachtte hij vanaf 1494 ook land van de abdij Rijnsburg.

Van Steven is in het geraadpleegde onderzoek slechts deze ene zoon met zekerheid bekend. Er kunnen meer kinderen zijn geweest, maar daarvoor is geen bron gevonden.

Waarom stond eerder Steven Huigs vermeld?

In een familieverklaring die in 1566 in Sassenheim werd opgesteld, werd de vader van Willem Stevens aangeduid als Steven of Steffen Huigs. Het oorspronkelijke document is niet bewaard gebleven. De tekst is alleen bekend uit latere afschriften.

Onderzoek van Frans Angevaare naar de Hollandse verwanten van de Friese familie Wassenaar heeft de vijftiende-eeuwse vermeldingen en de pachtadministratie opnieuw met elkaar vergeleken. In dit nieuwere onderzoek wordt Huigs als een fout in de verklaring of in de latere overlevering beschouwd. De vader van Willem wordt daarom nu aangeduid als Steven Rei(n)ers.

De schrijfwijze Rei(n)ers geeft aan dat de naam in de bronnen of transcripties in verschillende vormen kan voorkomen. Het gaat niet om een bewezen vaste achternaam zoals die in latere eeuwen werd gebruikt.

De verklaring uit 1566

De verklaring uit 1566 werd meer dan tachtig jaar na Stevens laatste bekende pachtvermelding opgesteld. Drie nakomelingen uit Het Bildt reisden daarvoor naar Sassenheim. Zij wilden hun familieverband en hun recht op een familiewapen laten bevestigen.

In die verklaring werd een verwantschap met de oude heren van Wassenaer gesuggereerd. De verklaring is belangrijk voor de familiegeschiedenis, maar zij is geen eigentijdse bron over Steven. Voor zijn naam en zijn bestaan wegen de vijftiende-eeuwse vermeldingen als belender en kloosterpachter daarom zwaarder.

Geen bewezen afstamming van de heren van Wassenaer

Verschillende nakomelingen van Steven gingen vanaf het einde van de zestiende eeuw de naam Wassenaar of Van Wassenaar gebruiken. Binnen de familie werd ook een wapen met een dwarsbalk en drie maansikkels gevoerd.

Deze naam en dit wapen bewijzen geen afstamming van de adellijke heren van Wassenaer. Vergelijking van Y-DNA van mannelijke familielijnen leverde geen bevestiging op van een gezamenlijke mannelijke voorvader in de onderzochte periode. Een rechtstreekse adellijke afstamming van Steven Rei(n)ers is daarom niet aangetoond.

Van Sassenheim naar Het Bildt

Steven zelf wordt alleen in verband met Sassenheim genoemd. Zijn zoon Willem bleef daar nog tot 1530 als pachter geregistreerd. Willems zoons Steven, Bartout, Cornelis en Claes werden vanaf 1527 als boeren en pachters op Het Bildt in Friesland vermeld.

Via zijn kleinzoon Cornelis Willems werd Steven Rei(n)ers een voorouder van de familie Bonteman. Cornelis werd boer op de Bontemantel bij Sint Annaparochie. Andere nakomelingen gebruikten later onder meer de naam Wassenaar.

Hoofdstraat 55 en Hofstede Wiltrijk

Het kaartje in de derde kolom is gericht op Hoofdstraat 55 in Sassenheim, de huidige Hofstede Wiltrijk. Dit adres wordt gebruikt als een herkenbaar modern oriëntatiepunt in het gebied dat in onderzoek met de oude woon- en pachtomgeving achter Hoogteilingen in verband is gebracht.

De huidige boerderij is een gepleisterd langhuis uit de zeventiende eeuw. Zij is dus veel jonger dan Steven Rei(n)ers en kan niet zijn oorspronkelijke woning zijn geweest. Ook is niet met een vijftiende-eeuwse akte bewezen dat Steven precies op het huidige erf van Hoofdstraat 55 woonde.

Wat uit de bronnen blijkt

• Steven Rei(n)ers woonde of werkte in Sassenheim.
• Hij werd op 31 mei 1463 en 26 november 1465 als belender vermeld.
• Hij pachtte omstreeks 1470-1480 land van de abdij Egmond.
• Zijn zoon Willem Stevens volgde hem omstreeks 1480 of 1481 als pachter op.
• De naam van zijn vrouw is niet bekend.
• Van zijn kinderen is alleen Willem met zekerheid geïdentificeerd.
• Via Willem en diens zoon Cornelis werd hij een voorouder van de familie Bonteman op Het Bildt.

Wat nog niet zeker is

• Stevens geboorte- en overlijdensdatum.
• De namen en afkomst van zijn ouders.
• De naam en afkomst van zijn vrouw.
• Of hij naast Willem nog andere kinderen had.
• De precieze ligging en omvang van zijn land en pachtbedrijf.
• Of hij op of direct bij de plaats van de latere Hofstede Wiltrijk woonde.
• Een rechtstreekse afstamming van de adellijke heren van Wassenaer.