Pieter Cornelisz Bonteman
(ca. 1520 - tussen 1576 en 1589)
Ludewey Jansdr Cuyck

Pieter Cornelisz Bonteman en Ludewey Jansdochter Cuyck

Pieter Cornelisz Bonteman werd omstreeks 1520 geboren, waarschijnlijk in Sint Annaparochie. Hij was een zoon van Cornelis Willems Bonteman en Maritgen Dircksdochter. Vanaf 1571 wordt Pieter genoemd als boer op de boerderij die bekendstond als de Bontemantel. Hij overleed in Sint Annaparochie, ergens tussen 1576 en 1589.

Pieter trouwde met Ludewey Jansdochter Cuyck, ook Kuik genoemd. Zij was een dochter van Jan Gerrytsz Cuyck, boer op de Canselierskavel bij Sint Annaparochie, en Cunegundt Corstiaansdochter. De boerderij van de ouders van Ludewey was vlakbij de boerderij van Bonteman dus Pieter en Ludeweij moeten elkaar al hun hele leven gekend hebben.

Uit hun huwelijk zijn vijf kinderen bekend: Johan, Grietje, Maartje, Amerens en Christiaan.

De Bontemantel

Pieter woonde en werkte op de boerderij de Bontemantel aan de weg tussen Sint Annaparochie en Sint Jacobiparochie. De boerderij was al vóór Pieter verbonden met de familie. Zijn vader Cornelis Willems Bonteman woonde daar al en boerde op veertig morgen land in de Gerrit Verlaan-kavel. Een morgen was een oude oppervlaktemaat waarvan de grootte per streek kon verschillen. Op de boerderij werd graan en gerst verbouwd.

Na Pieter bleef de boerderij in de familie. Zijn zoon Johan Pietersz Bonteman werd er landbouwer en brouwer. Bij het bedrijf hoorde later ook een brouwhuis.

De ouders van Pieter

Pieters ouders, Cornelis Bonteman en Marijke of Maritgen Dirksdochter, waren boeren in Sint Annaparochie. Zijn vader was van 1514 tot 1554 bijzitter van Het Bildt. Hij maakte deel uit van het plaatselijke gerecht en hielp bij het bestuur en de rechtspraak. Vader Cornelis overleed in 1555 of 1556.

Vader Cornelis overleed in 1555 of 1556. Hij was omstreeks 1520 getrouwd met Marijke of Maritgen Dirksdochter.

Pieter had drie broers en vier zussen

• Steven;
• Anna;
• Emmerentia;
• Pieter;
• Barber, overleden op 25 juli 1550 te Sint Annaparochie;
• Willem, geboren omstreeks 1538 en overleden op 25 juni 1557 te Sint Annaparochie. Ze werd 20 jaar;
• Grietje, geboren omstreeks 1540 en overleden op 28 april 1565 te Sint Annaparochie. Ze werd 16 jaar.

Over het testament en de verdeling van de nalatenschap van Cornelis Willems en Maritgen Dirksdochter werd later geprocedeerd voor het Hof van Friesland. Johan Bonteman, Jan Stoffels namens zijn vrouw Grietje Bontemans en andere familieleden procedeerden tegen hun zwager Steven Willems, de echtgenoot van Amerens Bontemans. Zij verlangden dat hij rekening en verantwoording aflegde over geld, huisraad, rentebrieven en andere goederen die hij voor zijn vrouw en kinderen had ontvangen of beheerd.

Rechtzaken van de Bontemans voor het Hof van Friesland

De ouders van Ludewey Jansdochter Cuyck

Ludewey Jansdochter Cuyck was een dochter van Jan Gerrytsz Cuyck en Cunegundt Corstiaansdochter. Haar ouders waren boeren op de Canselierskavel. Dat kavel lag naast dat van Pieter aan de rand van Sint Annaparochie.

Jan Gerrytsz Cuyck had meerdere dochters. Behalve Ludewey worden Baartje, Berber en Maria genoemd. Baartje woonde in de Warmoesstraat in Amsterdam. Berber trouwde met Jacob Sixma. Maria werd de grootmoeder van Dirk Jans, die een dagboek schreef.

De vier zusters erfden van hun vader een Bildtrente. Een Bildtrente was een jaarlijks recht op inkomsten uit de pacht van een stuk Bildtland. Omstreeks 1560 bezaten verschillende inwoners van Amsterdam zulke renten. In 1569 verkochten de vier zusters hun Bildtrente.

Door de huwelijken ontstond een zakelijk en bestuurlijk netwerk

Voor een familiewapen naar Sassenheim in 1566

Rond 1566 reisden drie kleinzonen van Willem Stevens, Klaas Bartelds, Pieter Bonteman en Willem Steffens, van Het Bildt naar Holland. Hun voorouders waren in Wassenaar en Sassenheim geboren en zij hadden er nog familie en land.

Op 8 juni 1566 legde de schout Pieter Gerrit Alewijns van Sassenheim op hun verzoek een verklaring vast over hun voorouders. In de verklaring werd ook het familiewapen beschreven. Het wapen bevatte drie zilveren maansikkels, ook wassenaars genoemd, op een rood schild en daarnaast een dwarsbalk.

Hetzelfde wapen was afgebeeld op een grafzerk uit 1557 in de kerk van Sint Annaparochie.

De kinderen van Pieter Cornelisz Bonteman en Ludewey Jansdochter Cuyck

1. Johan Pietersz Bonteman, geboren omstreeks 1550 te Sint Annaparochie. Hij was boer en brouwer op de boerderij Bontemantel, vervangend-grietman van Het Bildt, ontvanger-generaal van voormalige kloostergoederen en meerdere keren afgevaardigde naar de Friese Landdag. Hij trouwde met Elisabeth Boom en overleed op 29 augustus 1612.
2. Christiaan Pietersz Bonteman, geboren vóór omstreeks 1550. Hij werd in 1564 als student ingeschreven aan de universiteit van Heidelberg en was van 1567 tot 1572 secretaris van Leeuwarderadeel. Hij leefde nog in 1613. Zijn dochters Maaike en Cuniera waren in 1603 nog ongehuwd.
3. Grietje Pietersdochter Bonteman, geboren omstreeks 1552. Zij trouwde eerst met Claes Reiners en daarna met Jan Stoffels, meester-brouwer te Harlingen. Uit haar eerste huwelijk werd Regnerus Nicolai geboren, later notaris te Harlingen.
4. Maartje Pietersdochter Bonteman, gehuwd met Claes Jansz Oudaen. Haar geboorte- en overlijdensjaar zijn niet bekend.
5. Amerens Pietersdochter Bonteman, gehuwd met Steven Willemsz. Ook van haar zijn geen exacte geboorte- en overlijdensdata bekend.

De familie Bonteman op Het Bildt

De familie Bonteman woonde gedurende meerdere generaties op de Bontemantel in Sint Annaparochie. Cornelis Willems Bonteman was boer, bijzitter en kerkvoogd. Zijn zoon Pieter zette het boerenbedrijf voort. In de volgende generatie vervulden Johan en Christiaan opnieuw bestuurlijke functies.

Johan werd substituut-grietman en vertegenwoordiger op de Landdag. Christiaan studeerde in Heidelberg en werd secretaris van Leeuwarderadeel. De beschikbare bronnen noemen de familie daarnaast bij landbouw, brouwerij, rechtspraak, administratie en het beheer van familiebezit.