Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
De dood van Pieter van Olms, 1498
Leeuwarder gezanten bekijken de brief
De koninklijke brief kwam op Sint-Pieters-Banden, een donderdag, in Sneek aan. De vrijdag daarop liet Wilbordt Leeuwarden weten dat de opdrachtbrief was gekomen. De stad moest gevolmachtigden naar Sneek sturen om de brief te bekijken en te onderzoeken. Leeuwarden stuurde:
- meester Mamme;
- heer Fedde, pastoor bij de Oldehove;
- Foppe Mathijszoon, olderman;
- andere verstandige en aanzienlijke burgers.
Na het zien en lezen beviel de brief hun niet. Zij vonden hem geen volledige bestuursopdracht. Het was inderdaad niet de eigenlijke opdracht. De gezanten durfden dat niet openlijk te zeggen. Zij antwoordden dat zij eerst naar Leeuwarden wilden terugkeren, het stadsbestuur wilden inlichten en daarna antwoord zouden sturen.
Onenigheid onder de burgers
In Leeuwarden vertelden de gezanten dat de brief was gekomen. Zij lazen de burgers de meegebrachte kopie voor. De burgers waren er niet gerust op en er ontstond veel gemor. Sommigen vonden dat de brief niet deugde; anderen dachten daar anders over. Dat gaat bij zulke zaken gewoonlijk zo.
Een wagen met wapens
Terwijl die twijfel voortduurde, stuurde Wilbordt de volgende zondag een wagen Leeuwarden binnen. Daarop lagen vuurwapens en buskruit voor Uniahuis. De eerdere vrede bepaalde dat zijn soldaten daar geen geschut of buskruit mochten hebben voordat de opdrachtbrief was aangekomen. Nu de Leeuwarders de brief hadden gezien, meende hij dat alles in orde was. Daarom stuurde hij het geschut.
De burgers onderzochten de wagen. Toen zij de vuurwapens vonden, riepen zij luid:
Wy zyn all verraeden !
De Leeuwarder burgers (in modern Nederlands):
Wij zijn allemaal verraden!
Pieter van Olms gedood
De burgers verzamelden zich. Ontsteld en woedend liepen zij gezamenlijk naar Uniahuis en wilden naar binnen. De kapitein had nog geen vuurwapens, buskruit of andere wapens op het huis. Hij liet hen op goed vertrouwen binnen.
Zodra zij binnen waren, sloegen zij kapitein Pieter van Olms en drie van zijn soldaten dood. De anderen werden zwaar gewond en gevangengenomen. De burgers vernielden Uniahuis en maakten het ongeschikt voor verdediging. Zo ontstond opnieuw open oorlog tussen Wilbordt en Leeuwarden. Het gebeurde op 5 augustus, een zondag.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 312-314 (PDF-bladzijden 323-325).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Volledige sectie vanaf Als die brief voorsz. op blz. 312 tot dat was op eenen Soendach op blz. 314. Gezanten, beoordeling, burgerdiscussie, wapenwagen, overval en gevolgen volledig bewerkt.
- De verschillende beoordelingen van de brief door Wilbordt, de gezanten en de burgers blijven onderscheiden. Worps opmerkingen over de terughoudendheid van de gezanten en de emoties van burgers zijn herkenbaar aan hem ontleend. Geen nieuwe gedachten toegevoegd.
- De feestdag, donderdag/vrijdag/zondag en 5 augustus zijn niet zelfstandig kalenderkundig gecontroleerd. De functie olderman is alleen voorzichtig als bestuurlijke functie toegelicht. Deze bronvraag blijft onopgelost.
- Het citaat Wy zyn all verraeden ! is letterlijk naar blz. 313, met afzonderlijke moderne vertaling. De kapitein en drie soldaten gedood; de anderen gewond en gevangengenomen. Het nog onbewapende huis en toelating op vertrouwen blijven behouden.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
- Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.