Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Het eerste beleg van Leeuwarden, 1498

Een oproep aan heel Westergo

Wilbordt zag dat de Friezen rond Leeuwarden die hem trouw hadden gezworen en onder zijn bescherming stonden, door de Leeuwarders werden aangevallen en beschadigd. Hij stuurde boden en brieven door heel Westergo. Iedereen moest zich op de feestdag van de overbrenging van Sint-Maarten in Nijeklooster verzamelen. Wie niet kwam, verbeurde zijn leven en bezit.

De dag na dat feest, een donderdag, kwam Wilbordt met zijn soldaten uit Sneek in Nijeklooster aan. Samen met de Friezen trok hij naar Leeuwarden en belegerde de stad. Hij ging met de Friese hoofdelingen en het grootste deel van zijn mannen in het klooster Wiswerd liggen. Dat lag toen buiten Leeuwarden aan de oostkant. Hij nam ook Cammingabuur in, met behoud van leven en bezit voor de aanwezigen, en bezette het met zijn eigen mannen totdat hij zijn zin van Leeuwarden had gekregen.

Een beleg, rond 1500.
Een beleg, rond 1500.

Vrede op 7 juli

De Leeuwarders werden aan alle kanten ingesloten en leden schade. Zij zagen geen uitzicht op ontzet. Daarom stuurden zij boden naar Wilbordt in Wiswerd om een bijeenkomst te houden en over vrede te onderhandelen. Op 7 juli kwamen zij de volgende voorwaarden overeen:

  • Wilbordt zou met zijn leger van Leeuwarden wegtrekken.
  • Hij zou geen macht of versterking in Leeuwarden houden, behalve veertien of vijftien soldaten op Uniahuis. Zij moesten daar zonder vuurwapens, buskruit of andere wapens blijven totdat een opdrachtbrief van de Rooms-koning of de hertog van Saksen aantoonde dat hij Friesland namens de koning mocht innemen.
  • De Leeuwarders zouden het land niet verder beschadigen.

De zondag daarop, 8 juli, brak Wilbordt met het hele leger op. De Friezen gingen ieder naar huis. Wilbordt en zijn soldaten keerden naar Sneek terug. Cammingahuis hield hij wel in handen en met zijn soldaten bezet.

Gewapende boeren, rond 1500.
Gewapende boeren, rond 1500.

Uniahuis gekocht

Wilbordt kocht Uniahuis van Worp, de zoon van Kempo Unia. Kempo had het huis in Leeuwarden gebouwd. De koopprijs was drieduizend gouden florijnen ineens, of tweehonderd gouden florijnen jaarlijkse rente. Wilbordt gaf Worp daarvoor een bezegelde brief.

Hij plaatste kapitein Pieter van Olms met veertien soldaten op het huis. Volgens de overeenkomst met Leeuwarden hadden zij geen vuurwapens of andere wapens. De kapitein moest ook de stad een eed afleggen: hij en zijn soldaten zouden Leeuwarden geen verraad of kwaad doen en geen wapens op het huis hebben voordat de opdrachtbrief van de Rooms-koning en de hertog van Saksen was gekomen.

Wilbordt stuurde boden naar de Rooms-koning en naar Albrecht van Saksen, die toen bij de koning verbleef, om die brief te verkrijgen. Zelf bleef hij met zijn soldaten in Sneek op de brief wachten.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Bewaking van een brug, rond 1495.
Bewaking van een brug, rond 1495.
Een schutter, rond 1500.
Een schutter, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een legerkamp, rond 1500.
Een stins, rond 1500.
Een stins, rond 1500.
Een schutter, rond 1495.
Een schutter, rond 1495.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 306-308 (PDF-bladzijden 317-319).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Volledige sectie vanaf Als dit was geschiedt op blz. 306 tot verwachte die commissie op blz. 308. De oproep, belegering, overeenkomst, Uniahuis, koop en eed zijn integraal bewerkt.
  • De overbrenging van Sint-Maarten is niet met de gewone Sint-Maartensdag in november gelijkgesteld. Donderdag, 7 juli, zondag 8 juli en de koninklijke/keizerlijke titels blijven naar de afdruk; geen zelfstandige kalendercontrole. Deze bronvraag blijft onopgelost.
  • Veertien of vijftien toegestane soldaten in de vredesvoorwaarde en Pieter met veertien soldaten daarna staan afzonderlijk in de tekst. Geen nieuwe telling van de totale bezetting gemaakt.
  • Drieduizend gouden florijnen ineens of tweehonderd jaarlijks blijven alternatieve betalingswijzen, zonder moderne omrekening. Worp, de zoon van Kempo Unia en verkoper van het huis, is niet met de kroniekschrijver gelijkgesteld. Cammingabuur/Cammingahuis en Wiswerd blijven zonder verzonnen gebouwadres.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
  • Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.