Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Westergo onderhandelt met Albrecht, 1498

Westergo zoekt een beschermer

Bocke Harincxma, de andere Schieringer hoofdelingen, Sneek en Franeker zagen hoe Westergo door Tyerck Walta's soldaten werd verbrand, verwoest en beroofd. De soldaten waren nu ongeveer vierduizend man sterk. Zonder Oostergo en de Zevenwouden konden zij hen niet weerstaan. Die gebieden wilden niet optreden, omdat de soldaten voor Tyerck en zijn vrienden leken te vechten. Groningen, Leeuwarden en de Woudfriezen steunden zijn partij.

Veel hoofdelingen in Oostergo, vooral Schieringers, wilden Westergo wel helpen. Groningen stond dat niet toe, omdat zij onder zijn verbond vielen. Groningen verzekerde steeds te weten hoe het met de soldaten stond: de Oostergoërs binnen het verbond hoefden hen niet te vrezen.

Bocke Harincxma, Goslick Juwinga, Hero en Jarich Hottinga, Hessel Martena, enkele andere hoofdelingen, Sneek en Franeker besloten Albrecht van Saksen als heer en beschermer te kiezen en binnen te halen. Met zijn gezag en macht hoopten zij van de soldaten in Bolsward verlost te worden en vrede en eendracht te krijgen.

Op 21 maart naar Medemblik

Op 21 maart 1498 reisde een gezantschap naar Albrecht in Medemblik. Het bestond uit:

• Bocke Harincxma, hoofdeling in Sneek;
• Goslick Juwinga, hoofdeling in Bolsward;
• Hero Hottinga, hoofdeling in Wommels;
• meester Benedictus, pastoor in Franeker;
• meester Aernt, pastoor in Tirns;
• heer Rienick, pastoor in Wommels;
• enkele aanzienlijke burgers uit Sneek en Franeker.

Zij namen Albrecht namens de Rooms-koning aan als heer over de steden, kastelen en landen waar zij en hun vrienden gezag hadden. De voorwaarde was dat hij Westergo van de soldaten in Bolsward verloste.

Vier Saksische vertegenwoordigers in Sneek

Albrecht bereikte daarmee waarop hij lang had gewacht en waarvoor hij had gewerkt: de Friezen vroegen zijn hulp en droegen hem vrijwillig het land over. Hij stuurde de volgende vertegenwoordigers mee:

• heer Willebrordt van Schambuer, ridder, raad en opperste ritmeester van de hertog;
• heer Willem van Harrys, ridder;
• jonker Nytert Focx;
• jonker Barnardt Metsch.

Zij moesten het land namens hem innemen en Westergo van de soldaten verlossen. Met Bocke en de andere hoofdelingen kwamen zij op 1 april in Sneek aan. Zij onderhandelden met de soldaten in Bolsward, zodat die Westergo niet verder zouden beschadigen. Voordat zij de overeenkomst definitief sloten, wilden zij echter met de in Sneek verzamelde hoofdelingen de voorwaarden voor Albrechts bestuur en zijn jaarlijkse belastingen regelen.

De eerste eisen

De Saksische vertegenwoordigers verlangden het volgende als Albrecht Westergo van de soldaten verloste:

• drie kastelen in Friesland, zo sterk als hij ze kon maken en op plaatsen die hij zelf koos;
• de honderdste penning van alle renten;
• vier Karelsstuivers per ton bier;
• één goede oude Vlaamse munt per hoornbeest ouder dan twee jaar; dertig van die munten waren één gouden gulden;
• vier Karelsstuivers per half laken; twintig van die stuivers waren één gouden gulden;
• het recht alle priesterlijke beneficies te vergeven;
• alle zwanen;
• belastingen op andere goederen, zoals zuivel, rogge en zout, naar verhouding van de genoemde goederen.

De hoofdelingen, steden en vertegenwoordigers van Westergo wilden niet instemmen, vooral vanwege de priesterlijke beneficies en de zwanen.

Brand tijdens de onderhandelingen

Terwijl zij nog weigerden, trokken de soldaten uit Bolsward naar Wommels. Zij verbrandden er drieëntwintig huizen. In Pingjum brandden zij ook alles af wat eerder was blijven staan.

Dit gebeurde, naar het scheen, op geheime aanwijzing van de Saksische heren in Sneek. Zo zouden de hoofdelingen en steden eerder met hun eisen instemmen. Dat gebeurde ook. Toen zij zagen dat de soldaten hun vrienden op het land bleven beroven en hun huizen verbranden, sloten zij de overeenkomst om zo snel mogelijk van hen af te zijn.

Zodra de Saksische heren en de Friezen overeenstemming hadden bereikt, spraken de heren met de soldaten in Bolsward en reisden met hen naar Oostergo. Daarover zal ik later uitvoerig vertellen. Intussen werden de artikelen in een formele overeenkomst gezet. De Friezen bezegelden die met het zegel van Westergo en stuurden haar naar Medemblik. Albrecht bevestigde haar met een eigen tegenbrief.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.