Sloten door de eeuwen heen

Sloten, in het Fries Sleat, is de kleinste van de Friese elf steden. De plaats ontstond in de 13de eeuw bij de kruising van de Ee en de handelsweg van Stavoren richting Drenthe en Duitsland. De oudste bebouwing kwam langs Het Diep te staan.

Wanneer Sloten precies stadsrechten kreeg is niet bekend. Mogelijk gebeurde dat al in 1384. Zeker is dat Sloten in een oorkonde van 30 augustus 1426 als stad werd erkend. Het mocht een eigen bestuur hebben, markt houden, tol heffen en zelf rechtspreken.

Een kleine stad op een belangrijke plek

Sloten lag aan een belangrijke vaarroute tussen de Zuiderzee en het Friese binnenland. Wie de stad beheerste, kon verkeer over water en over de weg controleren. Dat verklaart waarom het kleine Sloten in de 16de eeuw herhaaldelijk in militaire conflicten terechtkwam.

Voor het landschap en de waterverbindingen rond de stad sluiten Wijckel, Balk en Gaasterland tussen meren en Zuiderzee direct aan.

1500-1588: oorlog rond Sloten

In 1500 werd een stenen huis met vijftien Saksische soldaten vier dagen belegerd door mannen uit Sneek en Wymbritseradeel. In 1514 namen Geldersgezinde troepen de nauwelijks verdedigde stad gemakkelijk in. Ook in de jaren daarna bleef Sloten bij de strijd om Friesland betrokken.

De belegering van het huis van Sloten in 1500

Hoe Gelre in 1514 Friesland binnentrok

1588: een mislukte list met een schuit

Het bekendste militaire verhaal van Sloten speelde zich af in de nacht van 12 op 13 mei 1588, tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Pier Lupckes uit Tjerkgaast werkte volgens de overlevering samen met Spaanse troepen. De indringers probeerden per schuit ongemerkt bij de stad te komen, maar de list werd ontdekt en de aanval mislukte.

Latere bronnen verschillen over de lading waarmee de soldaten verborgen werden: de bekende versie noemt bier en biervaten, terwijl een krant uit 1904 spreekt over lege vlees- of botervaten. Op de pagina over de 16de en 17de eeuw staat daarom uitgebreider wat wel en niet zeker is.

De aanval op Sloten in 1588 en de verschillende overleveringen

Een stad van handel, scheepvaart en landbouw

Na de oorlog bleef Sloten een kleine stad. Schippers voeren door Het Diep, kooplieden en ambachtslieden woonden langs de kades en binnen de wallen stonden zelfs enkele boerderijen. Boterhandel was belangrijk genoeg om sporen na te laten in gevelstenen en pakhuizen.

Wat is er nog te zien?

Bijzonder aan Sloten is dat de oude stadsstructuur zeer goed bewaard bleef. Het Diep loopt nog altijd door het centrum en resten van de wallen zijn zichtbaar. De twee waterpoorten bleven behouden. Ook staan er verschillende 17de- en 18de-eeuwse woonhuizen.

Het voormalige stadhuis uit 1759 is tegenwoordig Museum Sloten. Op het bolwerk staat korenmolen De Kaai. De hervormde kerk dateert uit 1647 en verschillende huizen langs de Heerenwal, Voorstreek en Lindengracht bewaren nog gevels en onderdelen uit de 17de en 18de eeuw.

Sloten in de 18de eeuw

Meer over Sloten