Gaasterland tussen meren en Zuiderzee
Gaasterland was geen vlak merengebied. Hoge zandgronden, lage weiden, bossen, kliffen, vaarten en het Slotermeer lagen dicht bij elkaar. Voor bewoners bepaalde die afwisseling waar zij konden wonen, boeren, vissen en reizen.
Landschap rond 1800.
De Luts: van het hoge land naar het Slotermeer
Balk ontstond bij de kruising van De Luts en de weg tussen Harich en Wijckel. Het water maakte vervoer van boter, kaas, veevoer, turf, bouwmateriaal en passagiers mogelijk. Langs de kaden groeiden huizen, winkels en werkplaatsen.
Haven rond 1650.
Het Slotermeer en de vaste routes
Via De Luts en het Slotermeer stond Balk in verbinding met de Friese meren en steden. In 1826 vertrokken vanuit Sneek op dinsdag om 15.00 uur en vrijdag om 13.00 uur beurtschepen naar Balk. Sloten lag aan dezelfde waterwereld en vormde een ander belangrijk knooppunt.
Beurtvaart rond 1800.
Sondel: via de vaart naar Tacozijl
Sondel lag hoger, maar via de Sondelervaart en de route naar Tacozijl bestond een verbinding met de voormalige Zuiderzee. Boerenland en vaarwater lagen daardoor dicht bij elkaar.
Nijemirdum: laag land achter de dijk
Bij Nijemirdum liep het landschap af naar de kust. Lage hooi- en weilanden lagen achter dijken en buitenwallen. Tijdens de stormvloed van 1825 brak de Huitebuursterdijk en kwam het water bij Hooibergen tot aan de bebouwing.
De stormvloed van 1825 bij Nijemirdum.
Overstroming rond 1800.
Oudemirdum en de hoge kust
Oudemirdum lag juist hoog. Bij het Oudemirdumer Klif kwam de stuwwal direct aan de voormalige Zuiderzee. De kust bood uitzicht en toegang tot water, maar afslag en storm konden de rand van het land aantasten.
Welke plaatsen horen bij deze waterwereld?
Balk - handel en vervoer aan De Luts.
Harich - hoger boerenland direct naast Balk.
Wijckel - route tussen Gaasterland en Sloten.
Sondel - zandrug met verbinding naar Tacozijl.
Nijemirdum - lage kustzone, dijken en verspreide erven.
Oudemirdum - hoge grond bij het klif.
Ruigahuizen - kleine nederzetting tussen land, bos en routes naar Balk.
Sloten - stad aan de waterroute naar de meren.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.