Het Slotermeer: vaarweg, viswater en wintervlakte
Het Slotermeer ligt tussen Sloten, Balk en Woudsend. Het meer was eeuwenlang geen recreatiegebied, maar een deel van het dagelijkse verkeersnet. Schippers vervoerden mensen, hout, turf, landbouwproducten en handelswaar; vissers haalden er onder meer paling, baars en snoekbaars uit.
Beurtvaart rond 1800.
Drie toegangen tot het meer
Bij Sloten sloot Het Diep aan op het meer. Vanuit Balk liep de Luts naar het water. Woudsend lag aan de noordkant en was via de Ee verbonden met het meer. Daardoor hoorde het Slotermeer bij doorgaande routes door Zuidwest-Friesland.
Handel en scheepvaart
De groei van Woudsend als scheepvaartdorp en Sloten als kleine handelsstad was alleen mogelijk dankzij bevaarbaar water. Schepen uit Woudsend voeren over het binnenwater richting Lemmer en de Zuiderzee. Sloten kreeg vis, boter, kaas, graan, bier en andere goederen via de kades langs Het Diep.
Woudsend als scheepvaartdorp rond 1749-1788
Vis voor Sloten en omgeving
De visserij leverde voedsel en inkomen. Een historische beschrijving van Sloten noemt paling, baars en snoekbaars uit het Slotermeer. De vis werd in de stad verkocht; vissers gebruikten kleine boten, fuiken en netten.
Winter: de vaarweg werd een ijsweg
Bij stevige vorst veranderde het open water in een verkeersweg op schaatsen. Dat kon snel en rechtstreeks zijn, maar mist en scheuren in het ijs maakten grote meren gevaarlijk.
10 januari 1891: ruim een uur verkeerd
Marten Luitzens Kingma uit Jellum reed met Anne Johannes de Groot uit Deersum en Johannes Sjoerds Santema uit Bozum langs de Friese elf steden. Op het Slotermeer raakten zij in dichte mist de richting kwijt. Ze reden ruim een uur verkeerd. Kingma noteerde later kort: “Deze dag is erg mistig geweest.”
Hun hele tocht duurde 17 uur en 25 minuten, exclusief de terugrit naar hun uitgangspunt. Het incident op het Slotermeer laat zien hoe weinig houvast een groot bevroren meer bood wanneer oevers en bakens in de mist verdwenen.
December 1890: tientallen schaatsers via Sloten
De winter van 1890-1891 bracht uitzonderlijk veel lange-afstandsrijders op het ijs. Pim Mulier passeerde het Slotermeer op 21 december 1890 tijdens zijn tocht langs de elf steden. In Sloten liet hij zijn controlekaart aftekenen. Kort daarna meldde de plaatselijke correspondent dat op één zaterdag meer dan tachtig mensen tijdens zo’n tocht in de stad waren aangekomen.
Wat is nog herkenbaar?
De oude verbindingen bestaan nog: de Ee bij Woudsend, Het Diep in Sloten en de Luts bij Balk sluiten nog altijd op het meer aan. Wie vanaf die plaatsen naar het water kijkt, ziet dezelfde structuur die eeuwenlang het vervoer en de visserij bepaalde.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.