Sloten in de 19de eeuw

Sloten veranderde in de 19de eeuw minder sterk dan veel grotere Friese steden. Juist daardoor bleef de oude stadsstructuur opvallend goed bewaard. Toch verdwenen delen van de vesting en veranderden verschillende gebouwen van functie of uiterlijk.

1821: de Lemsterwaterpoort vernieuwd

De zuidelijke waterpoort werd in 1821 vernieuwd. Bij deze Lemsterwaterpoort bevindt zich een klein cachot. De nabijgelegen schandpaal herinnert aan de tijd dat Sloten zelf recht sprak en straffen uitvoerde.

1825: een hoogwatermerk boven de straat

In Sloten bleef een gietijzeren merkteken met ACH 1825 bewaard boven een doorgang tussen twee huizen. ACH wordt uitgelegd als à cette hauteur: tot deze hoogte. Als het teken letterlijk de vloedhoogte aangeeft, zou het water daar ruim twee meter boven de straat hebben gestaan. Onderzoekers plaatsen daar wel een vraagteken bij; het is niet bewezen dat het merkteken exact op de werkelijke waterlijn is aangebracht.

Watersnood van 1825 in Friesland en de nasleep

1843: verandering aan de kerk

De dakruiter van de hervormde kerk werd in 1843 vernieuwd. In de kerk hangen twee oude klokken, waarvan één mogelijk nog uit de 14de eeuw dateert en de andere in 1681 werd gegoten.

De landpoorten verdwijnen

Tussen 1850 en 1861 werden de landpoorten gesloopt en werd een deel van de omwalling afgegraven. De Koepoort en de Wijckelerpoort verdwenen daardoor uit het stadsbeeld. De twee waterpoorten bleven wel behouden.

De wallen werden dus niet volledig weggehaald. Aan de noord- en zuidkant van Sloten zijn nog resten van de oude omwalling herkenbaar.

De oude waag krijgt een nieuwe gevel

De stadswaag aan de Dubbelstraat heeft waarschijnlijk een 17de-eeuwse kern. Rond 1870 kreeg het gebouw een nieuwe neoclassicistische gevel. De waag herinnert aan de handel in landbouwproducten die in en rond Sloten plaatsvond.

Boerderijen binnen de stad

Sloten was een stad, maar landbouw bleef dichtbij. Binnen de omwalling stonden verschillende stadsboerderijen. Daar konden boeren wonen met hun bedrijf terwijl zij letterlijk binnen de oude vesting lagen. Ook buiten de wallen verrezen in de 19de eeuw nieuwe boerderijen.

wonen in de Friese steden

Een herberg aan de Voorstreek

De voormalige herberg De Zeven Wouden aan de Voorstreek kreeg waarschijnlijk in het begin van de 19de eeuw zijn huidige vorm. Voor reizigers over land en water bleef Sloten een plaats waar men kon eten, drinken en overnachten.

1890-1891: schaatsers over het Slotermeer

In de strenge winter van 1890-1891 kwamen veel schaatsers via het Slotermeer naar Sloten. Op 10 januari 1891 verdwaalden Marten Luitzens Kingma en twee vrienden ruim een uur op het meer door dichte mist. In december 1890 meldde de plaatselijke correspondent bovendien dat op één zaterdag meer dan tachtig mensen Sloten bereikten tijdens een tocht langs de Friese elf steden.

Schaatsen en winterverkeer op het Slotermeer

Wat bleef bewaard?

Wie nu door Sloten loopt, kan veel van het 19de-eeuwse en oudere stadsbeeld nog terugvinden: Het Diep, de waterpoorten, delen van de wallen, het stadhuis, de kerk, molen De Kaai en rijen historische huizen. Ook het patroon van straten, grachten en kades bleef vrijwel intact.

Museum Sloten is gevestigd in het voormalige stadhuis uit 1759 en vertelt over de geschiedenis van de stad.

Verder

• Sloten door de eeuwen heen
• Sloten in de 18de eeuw