Pingjum door de eeuwen heen
Een terpdorp binnen een ringdijk
Pingjum groeide op een terp op de zuidelijke oever van de voormalige zeearm De Marne. Rond het dorp lag een ringdijk, de Pingjumer Gulden Halsband, die het dorpsgebied en de akkers beschermde. De kerk staat op de terp; aan de Grote Buren en Kleine Buren liggen oude huizen en bedrijfjes. Langs de vaart aan de oostkant kwam bebouwing gericht op het water. Witmarsum lag vlakbij, aan de andere kant van de dijk.
De dijk: een gezamenlijke verplichting
Op 1 april 1504 werden afspraken over het onderhoud van de dijk opgeschreven. De regels bevatten ook boetes. Bij storm moest de dijk als bescherming van mensen, land en vee dienen. In 1825, toen grote delen van Friesland onder water kwamen te staan, bleef het land binnen de Halsband droog. De oude dijk is op verschillende plaatsen nog te volgen.
Menno Simons en het geloof
Menno Simons uit Witmarsum werd in 1524 vicaris van Pingjum. In 1536 verliet hij het katholieke pastoorsambt in Witmarsum en werd hij leider van de doopsgezinden. In Pingjum staat nog een oude schuilkerk, verscholen achter een huisgevel. De verschillen tussen de gereformeerde kerk en de doopsgezinde gemeenschap bleven eeuwenlang zichtbaar.
Boeren, school en diaconie
In de beschrijving van A.J. van der Aa uit het midden van de 19de eeuw telde Pingjum met de omliggende buurtjes 116 huizen en 680 inwoners. De meesten leefden van landbouw. De school had gemiddeld 85 leerlingen; op 10 mei was er kermis. In 1861 kwamen bij het kerkhof woningen en een huis voor de diaconie.
Een stinsbrand en een vrijheidsboom
In maart 1498 belegerden gewapende knechten een stins in Pingjum waarin boerengezinnen een schuilplaats hadden gezocht. Volgens de kroniek van Worp van Thabor werd het huis in brand gestoken en werden vluchtelingen gedood. De gebeurtenissen in en rond de stins zijn afzonderlijk beschreven.
Op 14 februari 1795 plantten inwoners van Pingjum een vrijheidsboom. Twintig jonge vrouwen liepen met de vlag en vrijheidsmuts mee, terwijl een gewapend burgerkorps en muzikanten de stoet begeleidden. Het verslag van die middag vermeldt de toespraken, het zingen en het dansen.
Wat is nog zichtbaar?
- De Sint-Victoriuskerk op de terp.
- De doopsgezinde schuilkerk aan de Grote Buren.
- Delen van de ringdijk de Gouden Halsband.
- De diaconiewoningen uit 1861 en de oude Grote en Kleine Buren.
Andere perioden en plaatsen
Wilt u reageren?
Heeft u een oude brief, notitie, dagboek of foto over Pingjum? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.