Pingjum in de 18de eeuw
Een winter waarin het vroor tot in de huizen
In de winter van 1740-1741 bevroor het water in grachten en vaarten bijzonder langdurig. Op het platteland leverde dat problemen op bij het drinkwater voor mensen en vee en bij het vervoer. In de streekgeschiedenis van Pingjum wordt verteld dat regenwaterbakken scheurden en stenen bruggen beschadigd raakten door vorst. Dat beschrijft de winteromstandigheden in de omgeving, niet de schade aan een bepaald Pingjumer huis.
1714: ziekte onder het vee
In 1714 werd Friesland getroffen door veepest. Voor boeren rondom Pingjum betekende de ziekte het verlies van rundvee en daarmee van melk, vlees, fokdieren en inkomsten. De streek was afhankelijk van het vee en de akkers achter de dijk. Een mislukte veestapel kon ook gevolgen hebben voor de boerenarbeiders die bij het vee werkten.
Het kerkdorp en de dijk
De kerk stond in het midden van de terp. Een tekening van Cornelis Pronk en Jacobus Stellingwerf uit omstreeks 1720 toont de kerk met een torenspits. In 1759 werd het gebouw aan de zuid- en oostzijde vernieuwd. Buiten het dorp bleef de oude ringdijk belangrijk. Wie land binnen de dijk had, was voor droog land van het onderhoud ervan afhankelijk.
Melk, boter en handel
De boeren rond Pingjum beschikten over akkers en weilanden. Ze hielden runderen, maakten boter en verhandelden landbouwproducten. Prijsdalingen en belastingen raakten het huishoudgeld. Via de vaart en de verbinding met Witmarsum konden goederen verder worden vervoerd, onder andere richting Bolsward.
1759: herstel van de kerk
Na een aanbesteding in 1758 werd de kerk van Pingjum herbouwd en hersteld. De rekening bedroeg volgens de dorpsgeschiedenis 13.865 gulden, 3 stuivers en 8 penningen. Tijdens het werk werden de kerkdiensten gehouden in de doopsgezinde fermanje. De namen van de kerkvoogden H.P. Hilarides en W. Wiarda kwamen boven de kerkdeur te staan. In de Franse tijd werden hun familiewapens dichtgesmeerd.
1774: wie moest de Pingjumer dijk onderhouden?
In de dijkregels van 1774 stond dat het college voor de Pingjumer Halsband uit een dijkgraaf, twee gedeputeerden, drie gecommitteerden en een schrijver bestond. Op paasmaandag werden de bestuurders in de kerk gekozen. Vier leden kwamen uit Pingjum en twee uit Witmarsum. Om de zevende verkiezing werd een Witmarsumer tot dijkgraaf gekozen.
1787: Frans de Boer ontvlucht zijn huis
Frans de Boer woonde bij het Aggemaslot tussen Pingjum en Witmarsum. Als secretaris van een patriotse krijgsraad was hij betrokken bij plannen om op 14 juli 1787 om één uur 's middags in Pingjum met een gewapend korps te oefenen. Toen tegenstanders hem na de ommekeer van dat jaar thuis wilden arresteren, ontkwam hij volgens de dorpsgeschiedenis over het bruggetje van de slotgracht. Hij vertrok naar Bremen. Zijn vrouw en acht kinderen volgden hem 's winters in een huifkar.
14 februari 1795: de vrijheidsboom
Om twee uur 's middags kwam het sinds 1787 ontbonden burgerkorps opnieuw onder de wapens. Twintig jonge vrouwen begeleidden de vrijheidsmuts en de nationale vlag, terwijl muzikanten speelden. Een gewapende groep haalde de nieuwe bestuurders op. Rond de geplante boom sprak M. Treslong, de doopsgezinde voorganger van Pingjum. Na driemaal gejuich las J. Bakker een gedicht voor. De vrouwen dansten vervolgens de carmagnole en er werden vrijheidsliederen gezongen.
"De vroolijkheid is met de grootste bedaardheid afgelopen."
Wat is nog zichtbaar?
- De Sint-Victoriuskerk met zijn oude toren.
- De oude ringdijk langs weilanden en akkers.
- De dichte historische bebouwing bij de kerk en aan de Grote Buren.
Andere perioden en plaatsen
Wilt u reageren?
Heeft u een oude brief, notitie, dagboek of foto over Pingjum? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.