Pingjum in de 19de eeuw
3 en 4 februari 1825 - de dijk houdt stand
Een zware storm uit het westen, later draaiend naar noordwest, joeg het water tegen de Friese zeedijken. Elders ontstonden doorbraken en verloren bewoners hun huisraad, vee en landbouwgrond. De Pingjumer Gouden Halsband bleef functioneren als een tweede waterkering. De akkers en woningen binnen deze ringdijk bleven droog. De waterkering bleef dus niet slechts een lijn op de kaart: ze beschermde de dorpsbewoners op deze stormnacht.
680 inwoners en een kermis op 10 mei
A.J. van der Aa beschreef Pingjum met Lutje Pingjum, De Blokken en Bootland als een dorp van 116 huizen en 680 inwoners. De meeste mensen leefden van landbouw. Er waren volgens deze beschrijving 590 hervormden, ruim dertig doopsgezinden en elf katholieken. De dorpsschool werd gemiddeld bezocht door 85 leerlingen. De vaste kermisdag was 10 mei. In 1830 telde het dorp 658 inwoners volgens een volkstelling.
1855: een betere weg naar Witmarsum
Om boeren, kooplieden en reizigers makkelijker van het dorp naar Witmarsum te laten reizen, werd in 1855 een grindweg aangelegd. De oude paden waren bij slecht weer moeilijk te berijden. Via de Pingjumer Vaart waren er ook verbindingen met de Bolswardervaart voor goederen en landbouwproducten.
1861: woningen voor mensen die steun nodig hadden
Langs de noordzijde van het kerkhof bouwde de diaconie in 1861 zes woningen en een diaconiegebouw. Een gedenksteen noemt het jaar en de namen Banga, Wienstra en Sieswerda. Die kleine huizen boden onderdak voor mensen die niet zelfstandig een gewone woning konden bekostigen. De gevels van de woningen zijn nog herkenbaar. Dichtbij bleef de dorpsschool, waar gemiddeld 85 kinderen les kregen.
27 december: gekookt bier en dansen bij de dijkverhuur
Elk jaar op 27 december werden in Pingjum de weiderechten langs de Groene Dijk en de zitplaatsen in de kerk verhuurd. De gewoonte is al in kerkrekeningen uit 1673 terug te vinden. De schoolmeester, predikant en later ook de notaris waren aanwezig. Volgens de plaatselijke geschiedenis luidde de kerkklok van acht uur 's morgens tot vijf of zes uur 's middags ieder uur 99 slagen. De aanwezigen kregen thee, boerenkoffie, gekookt bier en brandewijn met suiker. Nadat de dominee was vertrokken, werd er tot laat op de avond gedanst. Aan deze vorm van de verhuur kwam in 1882 een einde, toen een notaris de verhuur ging regelen.
1894 en 1896: muziek en kaatsen
In 1894 werd het fanfarekorps Harmonie opgericht en in 1896 een kaatsvereniging. De landbouwer en kaatser Lammert Scheltes Hilarides hielp bij beide verenigingen. Hij won in Franeker drie opeenvolgende jaren, 1887, 1888 en 1889, de koningstitel op de PC. Harmonie organiseerde later ook toneeluitvoeringen, waarbij Hilarides optrad als regisseur.
Wat is nog zichtbaar?
- De Gouden Halsband met delen van het oude dijklichaam.
- De diaconiewoningen en het diaconiehuis uit 1861 bij het kerkhof.
- De Sint-Victoriuskerk en het oude stratenpatroon rond de terp.
- De route van de 19de-eeuwse grindweg naar Witmarsum.
Andere perioden en plaatsen
Wilt u reageren?
Heeft u een oude brief, notitie, dagboek of foto over Pingjum? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.