Pingjum in de 16de en 17de eeuw
1504: regels voor de dijk
De dijk rond Pingjum was geen werk van één boer. Op 1 april 1504 werden regels vastgesteld over het onderhoud van de ringdijk, in overleg met vooraanstaande bewoners en geestelijken. Wie het onderhoud verwaarloosde kon een boete krijgen. Het land moest beschermd blijven tegen het water van de vroegere Marne.
1543: bewoners die de pacht niet betaalden
De kerkelijke inkomsten van Pingjum staan in het Beneficiaalboek van 1543. Bij de woninghuur staan namen en bedragen. Watgen Douwessen moest twaalf stuivers betalen, Renck Pieterssen negen en Jacob in den Nes zeven. De administratie vermeldt ook andere schulden die al lange tijd openstonden. Een stuk grond bij de Dijkshoek werd gebruikt door Ente Everts. Het prebende-land van Johannes Ravensteijn omvatte stukken bij de Lange Meeden en de dorpshuizen.
De notitie over achterstallige pacht
"Hier nae volgen die huyspachten, mer qualicken wordden betaelt."
De klerk noteerde daarna per inwoner het verschuldigde bedrag. De betaling bleef achter.
Menno Simons, schoolmeesters en vervolging
In 1524 werd Menno Simons, geboren te Witmarsum, hier vicaris. Hij was later pastoor in Witmarsum en verliet daar in 1536 het katholieke kerkverband. In 1567 moest Johannes Jetzes, die hervormingsgezinde opvattingen had, Pingjum ontvluchten. De eerste gereformeerde predikant werd Durandus Piërii. Het dorp had vanaf 1597 een met naam bekende schoolmeester: Sybe Franszoon. In 1611 volgde Jan Lieuweszoon Piebema.
1570: hoog water; 1583: blikseminslag
Op 1 november 1570 trof de Allerheiligenvloed de Friese kust. In 1583 werd de kerktoren van Pingjum door onweer zwaar beschadigd en raakte ook de kerk beschadigd. In 1588 werden stukken land verkocht om de herbouw te betalen. De kerk uit de late middeleeuwen bleef het middelpunt van het dorp.
De 17de-eeuwse dorpsbuurten
Langs de Grote en Kleine Buren groeide aaneengesloten bebouwing ten zuiden en westen van de kerk. Aan de oostzijde ontstonden huizen langs de Pingjumer Vaart, gericht op de haven en de scheepvaart. De doopsgezinden kwamen bijeen in een eenvoudige schuilkerk die vermoedelijk rond 1600 is gebouwd. De ingang lag niet als een grote kerkdeur aan de hoofdstraat.
1498: een stins verbrand, kinderen langs touwen neergelaten
Begin maart 1498 belegerden knechten van de Vetkoper Tierck Walta een stins van de Schieringer Sybeth Taedez in Pingjum. Boeren uit de omgeving waren er met hun gezinnen naartoe gevlucht. De soldaten probeerden binnen te dringen, maar werden tegengehouden door dikke muren en ijzeren deuren. Vanuit het huis werden stenen gegooid. De aanvallers plaatsten een houten afdak tegen het gebouw, sloegen een gat bij een dichtgemetseld venster en staken stro in een bedstee aan.
Worp van Thabor beschreef dat mensen uit het brandende huis sprongen en buiten werden gedood. De ouders lieten kinderen aan touwen zakken en bonden hun zilveren gordels om in de hoop dat de soldaten de kinderen zouden sparen. De kroniek vertelt niet dat dit lukte. Het ging om een belegering vóór de Reformatie, in de strijd tussen Schieringers en Vetkopers.
1567: een priester vlucht uit Pingjum
Johannes Jetzes, een priester in Pingjum die sympathie had voor de hervormde leer, moest in 1567 het dorp verlaten. In 1580 werd in Friesland de katholieke eredienst verboden. Pingjum kreeg daarna een gereformeerde predikant, Durandus Piërii. Hij diende er nog in 1600 en kreeg in 1609 vanwege zijn hoge leeftijd ontslag.
Wat is nog zichtbaar?
- De kerk met toren en de kleine doopsgezinde schuilkerk.
- Het historische dorpspatroon van Grote Buren en Kleine Buren.
- De aarden ringdijk rondom het dorp.
Andere perioden en plaatsen
Wilt u reageren?
Heeft u een oude brief, notitie, dagboek of foto over Pingjum? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.