Witmarsum in de 16de en 17de eeuw
In de kerk: Menno Simons
Menno Simons werd in 1496 in Witmarsum geboren. In 1524 werd hij vicaris in Pingjum. In Witmarsum bekleedde hij later het pastoorsambt. In 1536 legde hij dat neer en verliet hij de Rooms-Katholieke Kerk. Hij koos voor de doopsgezinde beweging. Zijn levensloop is verbonden met de kerkgeschiedenis van Pingjum en de geloofsvervolgingen in Friesland.
1543: een koeweide naast land van Aylva
In het kerkregister van 1543 staat een boerderij van 32 pondematen bij Witmarsum, gebruikt door Doeije Wijbezoon. Een gedeelte was weideland, een gedeelte hooiland; Tjaerd Aylva was aan twee zijden buurman. Voor een ander stuk grond betaalde Sijurd Heynezoon twintig stuivers per pondemaat. De kerk ontving bovendien huur van Claes Bril en Jan Sijmonzoon. Hierin komen het landgebruik, de buren en de jaarlijkse pacht op papier bijeen.
1552: mannen en wapens
De monsterlijst uit 1552 vermeldt dat Witmarsum zes harnassen op de meente hield. Onder de namen staan Douwe, Syoerdt, Epe, Doytthye en Aeleff van Aylva en de weduwe van Rinck Tijaerd Aylva. Ook Jets Pieter Aggema wordt vermeld. De lijst bevat honderden personen uit Wonseradeel en vermeldt wie een vuurwapen of ander krijgstuig had.
Stormschade aan de kerk
In 1631 raakte het oudere kerkgebouw volgens de geschiedenis van de Koepelkerk ernstig beschadigd. Tjaerd van Aylva gaf opdracht voor een nieuw kerkgebouw uit 1633. In een latere dorpsbeschrijving staat ook een storm uit 1663 vermeld die de spits vernielde; de jaartallen hebben betrekking op verschillende vermelde bouw- en schadefasen, die niet in alle publicaties gelijk worden beschreven. De Koepelkerk bleef het middelpunt van de dorpsbuurt.
1535: Jan Ysbrants uit Witmarsum terechtgesteld
Op 10 april 1535 werd Jan Ysbrants uit Witmarsum met vier anderen ter dood gebracht. Volgens de Friese veroordelingenlijst werden zij bestraft wegens hun betrokkenheid bij de gebeurtenissen in het Oldeklooster. De terechtstelling vond niet in Witmarsum plaats. De zaak viel in de jaren van scherpe vervolging en strijd rond nieuwe godsdienstige bewegingen; over de persoonlijke overtuiging van Jan Ysbrants geeft deze vermelding geen uitsluitsel.
Wat is nog zichtbaar?
- De Koepelkerk uit de 17de eeuw.
- De oude terp, straten en kerkelijke omgeving.
- Plaatsen en herinneringstekens die verwijzen naar Menno Simons.
Andere perioden en plaatsen
Wilt u reageren?
Heeft u een oude brief, notitie, dagboek of foto over Witmarsum? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.