Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Harlingen door de eeuwen heen

Harlingen groeide uit tot de belangrijkste zeehaven van Friesland. De zee bepaalde het werk, de risico's en het tempo van de stad. Schippers, vissers, sjouwers, timmerlieden, kooplieden, militairen, vluchtelingen en reizigers kwamen elkaar rond de havens tegen.

16de eeuw: groei, oorlog en vluchtelingen

De stad werd in 1543 en 1565 uitgebreid. In 1568 landden grote aantallen soldaten. Vanaf 1579 kwamen nieuwe vestingwerken en breidde Harlingen opnieuw uit, mede door de komst van Vlaamse doopsgezinden. In 1597 werd de Zuiderhaven gegraven.

Scheepvaart rond 1650.
Scheepvaart rond 1650.

Harlingen in de 16de eeuw

Harlingen in de 16de eeuw

17de eeuw: Admiraliteit, trekschuit en zeevaart

In 1644–1645 verhuisde de Friese Admiraliteit naar Harlingen. Vanaf 1646 bracht de trekschuit reizigers via Franeker naar Leeuwarden. Willem Frederik beschreef zijn eigen reizen door de stad en in 1661 liet ook een reiziger een concrete indruk van het veerschip naar Amsterdam na.

Harlingen rond 1664.

Harlingen rond 1664.

Harlingen in de 17de eeuw

Harlingen in de 17de eeuw

18de eeuw: marinehaven en armenzorg

In 1705 legde het stadsbestuur zelfs vast welke herkenbare kleding ondersteunde mannen en vrouwen moesten dragen. De Admiraliteit bleef daarnaast een grote werkgever. In januari 1771 verwoestte brand het Admiraliteitshuis en vrijwel het hele archief. In 1788 schreven weesjongens zelf een klacht over eten, dronkenschap en mishandeling in het stadsweeshuis.

Woning rond 1705.
Woning rond 1705.

Harlingen in de 18de eeuw

Harlingen in de 18de eeuw

19de eeuw: zeeman, oproer en spoor

De jonge zeeman Jorrit Douwes legde tussen 1820 en 1830 zijn reizen vast. In december 1844 raakten elf Harlinger zeelieden tijdens een reddingsvaart met een ijsboot dagenlang op het bevroren Wad vast. De stad brak haar oude vesting gedeeltelijk open, kende in 1847 een aardappeloproer en kreeg in 1863 een spoorlijn naar Leeuwarden.

Harlingen in de 19de eeuw

Harlingen in de 19de eeuw

Harlingen door ooggetuigen

Harlinger themapagina's

Wat is nog zichtbaar?

  • De Noorderhaven en Zuiderhaven vormen nog altijd de historische kern.
  • Het stratenpatroon volgt op veel plaatsen de vroegere wallen, havens en grachten.
  • Het Hannemahuis bewaart voorwerpen en documenten over inwoners en zeevaart.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Kaart van Harlingen

Het huidige Harlingen.

Harlingen door de eeuwen

Thema's

Dagelijks leven in beeld

Plaatsen in de omgeving

Dagelijks leven

Haven rond 1700.

Haven rond 1700.

Haven rond 1790.

Haven rond 1790.

Schaatsen rond 1823.

Schaatsen rond 1823.

Haven rond 1760.

Haven rond 1760.

Scheepvaart rond 1700.

Scheepvaart rond 1700.

Bronnen