Jorrit Douwes: tien jaar varen vanuit Harlingen (1820-1830)
Jorrit Douwes werd op 22 februari 1804 in Harlingen geboren. Toen hij zestien was begon hij een klein dagboek waarin hij zijn zeereizen noteerde. Het handschrift wordt in Museum het Hannemahuis bewaard en telt zeventien beschreven bladzijden.
Wat hij opschreef
Jorrit noteerde vooral praktische gegevens: schip, kapitein, vertrek- en aankomstdatum, havens, route en soms de lading. Hij schreef weinig over gevoelens. Daardoor lijkt zijn notitieboek meer op een persoonlijk vaarregister dan op een uitgebreid reisdagboek.
1820: dakpannen naar Memel
Op zijn eerste reizen voer hij met De Jonge Cornelis. Harlinger handelswaar ging naar de Oostzee; een reis naar Memel kon bijvoorbeeld dakpannen heen brengen en rogge of hout terug. Zulke ladingen maken zichtbaar dat een zeeman niet alleen mensen maar vooral bulkgoederen over grote afstanden vervoerde.
Poort rond 1790.
Van de Noordzee tot Batavia
- 1820: Oostzee, onder meer Memel.
- 1821: Zuid-Frankrijk, met onder meer Marseille.
- 1821–1826: vooral reizen met de Anna en Catharina van Harlingen naar Noorwegen en andere Noord- en Oostzeehavens.
- 1826: reis naar Paramaribo.
- 1827–1828: onder meer Hull, Danzig, St. Thomas en Curaçao.
- 1829: met De Maas naar Batavia.
- 1830: opnieuw vanuit Harlingen naar Narva en Noorwegen.
Lek, storm en averij
Hoewel Jorrit meestal zakelijk schreef, noteerde hij enkele gevaarlijke momenten. In maart 1823 was een schip zwaar lek. In oktober van dat jaar maakte hij een hevige storm mee. In mei 1829 sloeg zijn schip bij Den Helder op een stenen hoofd.
Leren voor stuurman
Jorrit had in Harlingen leren schrijven en bezocht daarna de School voor Wis- en Zeevaartkunde, die in 1818 was opgericht. De lessen werden vooral in de wintermaanden gegeven, wanneer leerlingen minder voeren. Op 12 februari 1824 kreeg hij een getuigschrift dat hij de theorie beheerste om als stuurman te varen, waaronder plaatsbepaling met zon, maan en sterren.
Schaatsen rond 1823.
Zijn jeugd
Zijn vader stierf in 1806 in Porto, toen Jorrit twee was. Zijn moeder overleed in 1808. De latere reconstructie van zijn leven vermoedt dat hij bij zijn stiefvader in Harlingen bleef wonen, maar dat is niet zeker.
1831: hij keert niet terug
Jorrit stierf op 8 oktober 1831 aan boord tijdens de terugreis van Batavia naar Harlingen. Zijn nalatenschap bedroeg volgens de bewaarde gegevens 543 gulden en 98 cent.
In beeld
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.