Een visdag vanuit Drachten (1875)
Na zijn beschrijving van vissers aan de Noorderdwarsvaart vertelt Craandijk hoe een groter gezelschap uit Drachten een visdag kon doorbrengen. Hij schrijft het als een levendige voorbeeldscène. De tekst maakt niet duidelijk dat hij zelf precies deze ene tocht meemaakte of dat de genoemde dag afzonderlijk is gedateerd.
Een veerschip wordt afgehuurd
Een groep mannen nodigde een groep vrouwen uit. Voor de tocht werd een veerschip afgehuurd. Hengelstokken, lijnen, aas en proviand waren vooraf geregeld.
De deelnemers kwamen vroeg aan boord. Een vlag wapperde in de zuidwestenwind. In het ruim was een plankenvloer gelegd en met kleedjes bedekt. Op drie tafeltjes stond een stevig ontbijt. De stoelen waren voor de vrouwen; de mannen moesten zelf een zitplaats zoeken.
Trekschuit rond 1850.
Eerst trekken, daarna zeilen
Tot het buitenste verlaat, de schutsluis, trok een paard het schip. Daarna ging het zeil omhoog. Het ontbijt moest toen zijn afgerond en alles moest stevig staan.
De wind vulde het zeil en het schip helde plotseling over. Enkele vrouwen gilden. Onder gelach viel een deel van het gezelschap tegen of op elkaar. De meesten zaten inmiddels op losse banken en stoelen op het dek.
Onderweg liepen gesprekken, grappen en stukken van liederen door elkaar. Telkens riep de schipper "ree" wanneer de giek overkwam. Iedereen boog dan het hoofd. Bij het overstag gaan helde het schip opnieuw en begon het gelach weer.
"Ik zie de toren van Garijp"
De knecht van de schipper zei dat hij de toren van Garijp zag. Een vreemdeling zou vergeefs in de verte zoeken. Een van de gastheren begreep wat de uitdrukking betekende: de knecht had trek in een borrel. De schipper en zijn helper kregen er een.
Bij veel waterplanten ging het anker uit. Een deel van de fanatieke vissers was al eerder in kleine roei- of zeilbootjes gestapt. De anderen visten gezamenlijk vanaf of bij het grotere schip.
De eerste vis
De eerste vangst was een vis die Craandijk een "woudfamke" noemt. De eerste vis moest volgens het gebruik met een drankje worden gevierd. Daarna volgden onder meer voorn, blei en baars. Wie beet had kreeg meteen de aandacht van de rest.
Bij een lage, met gras en biezen begroeide polle ging het gezelschap aan land. De kleine bootjes kwamen er ook bij. De vangsten werden vergeleken en samengevoegd.
Twee uur: eten bij de Hooidammen
Om ongeveer twee uur was het eerste deel van de dag voorbij. Het gezelschap voer naar een eenzame herberg bij de Hooidammen. Daar was de maaltijd besteld.
De gevangen vis kwam op tafel. De waardin had bovendien zelf voor voldoende eten gezorgd voor het geval de vangst tegenviel. Als nagerecht kwamen meegebrachte tulbanden en Friese bofferts op tafel, rijk gevuld met krenten. Er werd gedronken, gezongen en gegrapt.
Herberg rond 1850.
Na de maaltijd
Sommigen gingen opnieuw vissen. Anderen roeiden met elkaar in kleine bootjes. Weer anderen bleven aan land zitten praten. Craandijk beschrijft de avond als stil en ruim: laag land en water leken in elkaar over te gaan, met de toren van Oudega en verder weg die van Eernewoude aan de horizon.
Op de terugweg stapte het gezelschap nog bij Smalle Ee aan land. Craandijk gebruikte die stop voor een lange historische uitweiding over het verdwenen klooster. De jongeren aan boord waren volgens hem vooral bezig met hun eigen gezelschap.
De rustige terugvaart
De wind ging liggen en het schip gleed langzaam over het vlakke water. Een groep bleef praten, zingen, raadsels vertellen en grappen maken. Andere stelletjes zochten een rustig hoekje. Vrienden kwamen hen soms plagen.
Craandijk noemt enkele mensen bij naam. De vrouwen waren er volgens hem na afloop van overtuigd dat het tussen Jelle Bouma en Janke Douma "klaar" was gekomen. Zij moesten ook nog lachen om Akke Bergsma, die zichtbaar verrast was toen zij samen met Douwe Dalstra werd aangetroffen.
De meisjes kwamen volgens Craandijk met rode wangen en glanzende ogen thuis. De visdag leverde nog dagenlang gespreksstof.
Terug naar Drachten
Craandijks wandeling door Drachten in 1875
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.