Drachten: van twee dorpen naar een vlek
Het huidige Drachten groeide uit twee oudere nederzettingen: Noorder-Drachten en Zuider-Drachten. Beide lagen op de hogere zandgrond langs waterlopen die in de 16de eeuw de Dracht en de kleine Dracht werden genoemd. In 1543 waren het nog afzonderlijke dorpen met eigen kerkelijke goederen, boerenerven, hooilanden en venen.
De grote verandering begon in 1641. In dat jaar sloten inwoners van beide Drachtens een overeenkomst met de Haagse koopman Passchier Hendriks Bolleman en zijn compagnons. De afspraak was dat Bolleman en zijn compagnons een bevaarbare vaart zouden laten graven vanaf het Gaasterdiep, door Noorder- en Zuider-Drachten naar de hoogvenen ten oosten van de dorpen. Langs de vaart, de dwarsvaarten en de oude weg groeiden huizen, werkplaatsen, herbergen en bedrijven naar elkaar toe.
Turfvaart rond 1750.
Een nieuw centrum
De twee oude dorpskernen bleven herkenbaar aan hun kerkhoven. In 1743 kwam tussen beide een nieuwe kerk te staan. Die Grote Kerk verving de oudere kerken van Noorder- en Zuider-Drachten. Rond de kruising van vaart en doorgaande weg ontstond het nieuwe centrum.
Mensen die zelf iets opschreven
Voor Drachten zijn opvallend veel teksten bewaard waarin mensen zelf spreken. Schoenmaker Bearn Lap schreef over zijn schooltijd, turfwerk, reizen, gevangenschap en gebeurtenissen in het 18de-eeuwse dorp. In 1875 wandelde Jacobus Craandijk langs de vaarten en beschreef hij kinderen met vliegers, vissers, schippers en arbeiderswoningen. Van koffiebrander en touwslager Wietze Brandsma is bovendien een Drachtster dagboek uit 1874-1908 bewaard.
Vier verhalen uitgelicht
Wat is er nog te zien?
- De Grote Kerk aan de Zuidkade uit 1743.
- De Noorder- en Zuiderbegraafplaats, die de ligging van de twee oudere dorpskernen markeren.
- Het tracé van de Drachtstervaart en de dwarsvaarten; delen van het water zijn opnieuw zichtbaar gemaakt.
- De Biskopsgrêven bij de Postlaan, verbonden met de herinnering aan het Rampjaar 1672.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.