Drachten in de 17de eeuw: de vaart verandert alles
Omstreeks 1600 waren Noorder- en Zuider-Drachten nog kleine agrarische nederzettingen. In 1641 begon een ontwikkeling die de beide dorpen naar elkaar toe zou trekken. De Drachtster Compagnonsvaart werd aangelegd voor de ontwatering van het hoogveen en het vervoer van turf.
De Drachtster Compagnonsvaart werd vanuit Drachten in de 17de eeuw oostwaarts gegraven. Rond 1660 bereikte de turfvaart ook het veengebied bij Ureterp in de 17de eeuw.
Haven rond 1650.
1641: contract met Passchier Bolleman
Inwoners van Noorder- en Zuider-Drachten sloten een overeenkomst met de Haagse koopman Passchier Hendriks Bolleman en zijn compagnons. Vanaf de Smalle Ee werd een vaart naar het oosten gegraven. Bij de veenrand kwamen dwarsvaarten en van daaruit liepen wijken het veen in.
De aanleg van de Compagnonsvaart, de turfwinning en het werk langs het water
Huizen en werkplaatsen langs het water
De vaart trok arbeiders, schippers en ambachtslieden aan. Craandijk beschreef later dat er al ongeveer twintig jaar na het begin van de vervening een belangrijke nederzetting langs vaart, oude weg en Noorderdwarsvaart was ontstaan. Molens en kalkovens hoorden tot de vroege nijverheid.
1672: angst voor Münsterse ruiters
In juli 1672 naderden Münsterse ruiters vanuit het zuidoosten. Een latere Drachtster overlevering, bewaard via de kroniek van Bernardus Fabricius en opgeschreven door Craandijk, vertelt dat kostbare goederen op wagens werden geladen, vrouwen en kinderen naar veiliger plaatsen gingen en jongemannen te paard klaarstonden. De ruiters werden in de omgeving teruggedrongen.
Drachten en de Biskopsgrêven in het Rampjaar 1672
Scheepvaart rond 1700.
Schoolmeesters bij de nieuwe kern
Lokale archiefnotities noemen in de jaren 1670 verschillende schoolmeesters in Noorder-Drachten en bij de brug. De nieuwe kern rond de vaart kreeg daarmee naast werkplaatsen en herbergen ook voorzieningen voor kinderen.
Wat is nog zichtbaar?
- Het tracé van de oude vaart en de dwarsvaarten.
- De Biskopsgrêven bij de Postlaan, verbonden met de gebeurtenissen van 1672.
- De ligging van de oude Noorder- en Zuiderbegraafplaats buiten het nieuwe vaartcentrum.
Ureterp en de omgeving
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.