Boornbergum in de 16de en 17de eeuw
Boeren, land en het klooster in 1543
Het Beneficiaalboek van 1543 noemt Boornbergum bij de bezittingen van de kerk van Smallingerland. Kerkvoogden Ulcke Reytzis en Briocht Gossis gaven de inkomsten op. Jelle Sytis betaalde jaarlijks twee en een halve Karolusgulden voor een stuk grond met hooiland. Sybrandt Bauckis betaalde vijf stuivers voor een perceel bij zijn eigen boerderij. Het klooster bij Smalle Ee betaalde huur voor land tussen de weg en het Koningsdiep, maar leverde ook wijn voor de mis van de pastoor.
Een pastoor met verspreid land
Pastoor Wybe bewoonde de pastorie met bouw- en grasland. Daarnaast had hij land in de Broekvennen, in Middelgaast en langs de Hooiweg. In het register noteerde hij geld uit verschillende boerderijen. Sommige bedragen werden betwist: Gobe Bockis wilde acht stuivers niet betalen en ook het klooster van Smalle Ee weigerde bepaalde vaste bedragen af te dragen. Het ging om rechten op grond die bij meerdere bewoners in gebruik was.
Van katholieke kerk naar gereformeerde gemeente
De kerk van Boornbergum bestond al in de middeleeuwen. Zij was gebouwd van tufsteen en had een rieten dak. Na 1580 veranderde de openbare kerkelijke eredienst. Boornbergum en Kortehemmen werden met de beide Drachtster dorpen in één hervormde streekgemeente ondergebracht. Niet alle oude katholieke bezittingen verdwenen onmiddellijk: de oude registers bleven de landrechten documenteren.
Een kerk tussen verspreide boerenerven
In 1640 werden 45 stemgerechtigde boerderijen in het uitgestrekte dorp geteld. De boerderijen lagen niet rondom één plein, maar verspreid richting Middelgaast, De Wilgen, Smalle Ee en Goëngahuizen. Veel land bestond uit hooilanden, bouwland en grasland. Boeren moesten voor kerk, markt en rechtspraak over wegen en paden door deze buurtschappen reizen.
De preekstoel
De eiken preekstoel die in de huidige kerk staat, dateert uit de periode 1625-1650. Hij stond eerder in de oude kerk met de zadeldaktoren en werd meegenomen toen die kerk na de instorting van de toren in 1733 werd vervangen. Het is een van de tastbare overblijfselen van de 17de-eeuwse dorpskerk.
Plaatsen in de omgeving
De oudere geschiedenis van de streek komt ook aan bod bij Drachten in de 16de eeuw en Beetsterzwaag in de 17de eeuw.
Wat is nog zichtbaar?
- De eiken preekstoel uit de 17de eeuw in de kerk aan Westerbuorren.
- Het verloop van de Boornbergumer Hooiweg, tegenwoordig Westerbuorren en Easterbuorren.
- De ligging van Middelgaast en de Broekvennen, genoemd in de oude landregisters.
Andere perioden en plaatsen
Wilt u reageren?
Heeft u een oude brief, dagboek, foto of verklaring over Boornbergum? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.