Boornbergum in de 18de eeuw
De schoolmeester en de vallende kerktoren
In de nacht van 5 op 6 december 1733, de sinterklaasnacht, had de schoolmeester de kerkklok nog geluid. Toen hij naar buiten ging, merkte hij dat de deur niet meer in het slot viel. Vervolgens stortte de hoge zadeldaktoren in. De toren ontzette de middeleeuwse tufstenen kerk. De kostbare tufstenen konden worden verkocht; de opbrengst hielp bij de bouw van de nieuwe kerk, die in 1734 gereedkwam.
De oude preekstoel bleef staan
De nieuwe kerk kreeg de eiken preekstoel uit het vorige gebouw. Die preekstoel was in de eerste helft van de 17de eeuw gemaakt en werd bij de herbouw niet weggegooid. Het oude gebouw had een rieten dak en een hoge zadeldaktoren gehad. De nieuwe kerk had een veel eenvoudiger silhouet.
Een dorp van boerderijen en hooiland
De Tegenwoordige Staat van Friesland noemde Boornbergum aan het einde van de eeuw een van de grotere dorpen van Smallingerland. Bij de boerderijen waren bouwland en weiland, maar het grootste deel van het gebied bestond uit hooiland. In dat natte land zat klyn: veen dat men kon uitbaggeren en tot turf laten drogen.
Turf uit natte grond
Voor turf uit laagveen werd de natte massa uit sloten en gaten gehaald. Arbeiders moesten die grond op een droogplek brengen, laten drogen en in stukken verwerken. De diepe watergaten die na het baggeren achterbleven heten petgaten. Waar het land werd bedijkt en door een poldermolen drooggehouden, kon er weer hooiland van worden gemaakt. De Boornbergumer Petten herinneren nog aan dat werk.
Vervoer tussen erven en water
De Hooiweg liep langs de hooggelegen boerenerven. Vanuit de lage graslanden moest hooi worden opgehaald. Turfbewerking vond juist in het natte gebied plaats, waar schepen konden komen. De latere Boornbergumerfeart maakte het afvoeren van turf naar ander vaarwater mogelijk. Het wegvervoer over de Hooiweg en het werk per schip hadden verschillende functies.
Plaatsen in de omgeving
De turfwinning ten oosten van het dorp komt ook aan bod op Drachten in de 18de eeuw en bij Suameer in de 18de eeuw.
Wat is nog zichtbaar?
- De huidige kerk aan Westerbuorren, op de plaats van de oudere kerken.
- De oude preekstoel die uit het vorige kerkgebouw werd behouden.
- De Boornbergumer Petten en de vroegere route van de Hooiweg.
Andere perioden en plaatsen
Wilt u reageren?
Heeft u een oude brief, dagboek, foto of verklaring over Boornbergum? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.