Suameer in de 18de eeuw
Verhalen en verklaringen uit Suameer
Op De Harste bij Suameer werd een strafzaak onderzocht rond boer Sjoerd Jelckes en Antje Martens (1714-1722). Getuigen beschreven twee zwangerschappen, de vondst bij het schapenhok en hun latere vlucht.
In de 18de eeuw bleef Suameer een agrarisch dorp bij Bergum. De bewaarde verklaringen noemen graan, hooiland, schuren, kasten, kleding, kaas, laarzen en schaatsen. Zij maken vooral het dagelijks leven van inwoners concreet. Meer over de langere ontwikkeling staat op Suameer door de eeuwen heen.
Zuivelbereiding rond 1715.
Inwoners vertellen
De pagina's hieronder volgen de afzonderlijke verklaringen zo dicht mogelijk. Wat mensen zagen, hoorden, dachten, vermoedden, deden of zelf zeiden blijft herkenbaar. Verschillende verklaringen hoeven niet hetzelfde verhaal te geven.
Herberg rond 1780.
Overzicht van alle verhalen uit Suameer in de 18de eeuw
Woning rond 1715.
Dagelijks leven
De verklaringen noemen gewone voorwerpen en handelingen die in andere stukken vaak niet worden vastgelegd: deuren op een haak of wervel, kleding aan een mantelstok, bleekgoed, geld in kisten, vee in de wei, eten, drinken, varen en lopen over landwegen.
1736: rogge en boekweit bij Jouwert Tjeerks
Op 16 november 1736 besloot het gerecht van Tietjerksteradeel de verhoren over het gedrag van Andrijs Ewarts en de diefstal van rogge en boekweit in het huis van Jouwert Tjeerks, een boer in Suameer, naar het Hof te sturen. Daarop stuurde het Hof de volgende brief aan het gerecht.
Hof van Friesland (in modern Nederlands):
Geachte vrienden,
Na onderzoek van de toegezonden verhoren die u hebt afgenomen over Andrijs Ewarts uit Giekerk, die nu voortvluchtig is, en over de diefstal van rogge en boekweit in Suameer, waarvan de daders onbekend zijn, verzoeken en bevelen wij u ambtshalve het volgende. Als de genoemde Andrijs Ewarts zich weer binnen uw rechtsgebied laat vinden, moet u hem arresteren en naar het afgebroken Blokhuis brengen. Als u meer te weten komt over de diefstal van rogge en boekweit, moet u ons daarover informeren. Als de daders u bekend worden, moet u ook hen arresteren en naar het afgebroken Blokhuis sturen.
Wij vertrouwen u toe aan de bescherming van de Almachtige en blijven uw goede vrienden.
De raadsheren van het Hof van Friesland. Leeuwarden, 16 november 1736. Ondertekend: A. Hotendijk.
1743: een bevel over de diefstal bij Alle Gosses
Kopie van een brief van het Hof.
Hof van Friesland (in modern Nederlands):
"Beste, geliefde, bijzondere.... De dader van de diefstal bij Alle Gosses te Suameer is tot dusver.... Wij verzoeken en bevelen u hem, zodra hij bekend wordt, te arresteren en zijn verhoor/bekentenis op te nemen. Laat hem samen met de stukken door uw gerechtsdienaren hier naar het gesloopte Blokhuis brengen. Wij vertrouwen u toe aan de bescherming van de Almachtige en blijven uw goede vrienden, de raadsheren van het Hof van Friesland." Onderaan: H:W: van Altena. Leeuwarden, 21 mei 1743.
1767: hemden van de koestal verdwenen
Alle Jans, boer te Suameer, in zijn 46ste levensjaar, was opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigde dat hij deze ochtend had ontdekt dat twee hemden van hemzelf en één van zijn vrouw ontvreemd waren. Die drie hemden waren gisteren op de bovenste koestal te drogen opgehangen. Hij miste ook een paar oude kousen of beenbekleding en een paar oude handschoenen.
Hij wist niet wie de goederen had ontvreemd. De dief leek via het venster in de deur naar binnen en naar buiten te zijn gegaan, omdat dat openstond. ... Omdat hij verder niets wist, beëindigde hij zijn verklaring na voorlezing en tekende te Bergum op 3 december 1767. Alle Jans zette zijn eigen merk.
1749 en 1751: kinderen van Lammert Harrits
Volgens het latere genealogische onderzoek bij het Hofdossier werden Harrit in 1749 en Jan in 1751 in Suameer gedoopt. Hun vader Lammert Harrits uit Garijp was in 1743 vier jaar uit Friesland verbannen. De zaak rond de valse houtleningen van Lammert Harrits beschrijft ook zijn huwelijk in Kommerzijl.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Kaart van Suameer
Plaatsen
- Suameer in de 18de eeuw
- Suameer door de eeuwen heen
Plaatsen in de omgeving
Dagelijks leven
Boerenerf rond 1715.
Dorpsleven rond 1715.
Keuken rond 1800.
Herberg rond 1715.
Bedstede rond 1750.
Meer verhalen en plaatsen
- Suameer 1739: rogge verdwenen bij een gat in de achtermuur
- Suameer 1757: achttien gulden uit een kast
- Suameer 1763: bijna een hele hooibult verdwenen
- Suameer 1766: vlas, een stierenhuid en mutsen uit de schuur
- Suameer 1768: laarzen, kaas, schaatsen en een verhoor
- Suameer 1769: een gouden knoop, zwarte koralen en Martjen Brugts
Verhalen uit de omgeving
Bronnen
Verantwoording
Informatieboek 2, IB2-001. De beschikbare brieven zijn volledig gevolgd; enkele naamlezingen en slotformules blijven onzeker.
Informatieboek 2, IB2-033. De beschikbare brieven zijn volledig gevolgd; enkele naamlezingen en slotformules blijven onzeker.
Informatieboek 2, IB2-115. Een passage over het sluiten van het venster is onzeker gelezen.