Garijp in de 18de eeuw
De familiegegevens over Hattum Eeuwes en Janke Joukes sluiten aan bij de geschiedenis van Garijp in de 18de eeuw.
Verhalen en verklaringen uit Garijp
De oude kerk stond nog op de hogere grond en de Garijpervaart verbond het dorp met het omliggende water. Boerderijen, een molen, een weverij en huishoudens met inwonende knechten en dienstmeiden komen rechtstreeks terug in de verklaringen uit deze eeuw.
Bewoners vertellen zelf wat er gebeurde
De zaken laten kamers, kisten, Hollandse kastjes, een melkkamer, dorshuis, winkel, bedstee, bleekveld en bijenstal zien. Geld en zilver waren belangrijk, maar ook doek, kaas, vlees, boter, schoenen, bedgordijnen en werktuigen verdwenen.
In 1714-1722 speelde in Garijp en De Harste een strafzaak rond Sjoerd Jelckes, Antje Martens en de verdwenen pasgeboren kinderen. Knecht Jan Andries, buren en familieleden verklaarden over wat zij op de boerderij zagen.
Bij sommige gebeurtenissen spreken de betrokkenen elkaar tegen. Dat is op de afzonderlijke pagina's niet gladgestreken.
Tjeerd Sioerts had zich met zijn vrouw Trijntje vanuit Veenwouden in Garijp gevestigd. Toen hun geld en turf in de winter van 1737 ontbraken, nam hij een praam bij Rijperkerk en vervoerde er turf mee. De verklaringen over Tjeerd, de praam en het vonnis van 1738 zijn bewaard.
1737: de praam, het veen en Tjeerd Sioerts
Verhalen uit Garijp
Overzicht met alle verhalen uit Garijp in de 18de eeuw.
1743: twee korte vermeldingen
Over twee zaken uit 1743 staan op deze pagina stukken van het Hof van Friesland. Het eerste betreft Lammert Harryts uit Garijp. Zijn vonnis vermeldt vier jaar verbanning wegens excessen, maar beschrijft de afzonderlijke handelingen niet. Bij een andere zaak, de diefstal bij Sjoerd Melles en zijn vrouw, is alleen een brief van het Hof overgeleverd. De dader of daders van die diefstal waren nog onbekend.
Over Lammert zijn daarnaast gegevens bewaard uit het gerechtelijke onderzoek. Hij had in Leeuwarden twee geldbedragen ontvangen onder verzonnen namen en vroeg ook in Berlikum om geld. De uitgebreide zaak van Lammert Harrits en de houtleningen in 1743 beschrijft de betrokkenen, bedragen, handtekeningen en het Hofvonnis.
Bedstede rond 1750.
Wat is nog herkenbaar?
- De plek van de dorpskerk. De huidige kerk dateert uit 1838, maar staat op de oude kerkplaats.
- De Garijpervaart en de verbinding met het waterrijke gebied rond het dorp.
- De buurtschappen en oude dorpsstructuur rond Garyp.
1743: een verbanning en een diefstal
Kopie van het vonnis van het Hof tegen Lammert Harryts te Garijp. De procureur-generaal treedt ambtshalve op als eiser; Lammert Harryts van Garijp is gevangene en beklaagde.
Het Hof verbant de gevangene wegens excessen voor vier jaar uit Friesland. Hij moet Leeuwarden verlaten binnen de uren dat de zon schijnt en de provincie binnen drie dagen. Tijdens die termijn mag hij niet terugkomen, op straffe van een naar oordeel van het gerecht op te leggen correctie. Gedateerd 25 april 1743. In opdracht van het Hof; onderaan ondertekend J:Tjallingi met Halen.
Kopie van de brief van het Hof over de diefstal bij Sjoerd Melles en zijn vrouw te Garijp.
Wasdag rond 1800.
Hof van Friesland (in modern Nederlands):
"Beste, geliefde, bijzondere.... Wij hebben de door u opgenomen informatie over deze diefstal gelezen en onderzocht. De dader of daders zijn nog onbekend. Wij verzoeken en bevelen u dat u, zodra u hen leert kennen, hen arresteert en hun bekentenis/verhoor opneemt. Laat hen door uw gerechtsdienaren hierheen naar het gesloopte Blokhuis brengen. Wij vertrouwen u toe aan de bescherming van de Almachtige en blijven uw goede vrienden, de raadsheren van het Hof van Friesland."
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.