Garijp 1761-1763: Cornelis Sjoerds, een broek en twee bijenkorven

Alle verhalen en verklaringen uit Garijp

Cristiaan Wijgers mist zilver uit een kast. Later wordt een gat in een muur gevonden, duikt een opvallende zwarte broek op en worden twee bijenkorven teruggekocht. Cornelis Sjoerds wordt uiteindelijk zelf verhoord.

Cristiaan Wijgers

Cristiaan Wijgers, wonende in Garijp, naar zijn beste weten ongeveer 32 jaar oud, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigt dat hij op de avond van de 16de van deze maand zijn Hollandse kastje opende en op de middelste plank een zilveren theelepeltje en veertien, vijftien of zestien kleine zilveren knopen met een roosje voor een hemdrok miste. De woorden die de knopen nader omschrijven luiden mogelijk 'van Gisling'. De knopen lagen daar los. Uit een klein laatje ontbraken bovendien de zilveren schoengespen van zijn overleden vrouw.

Hij vond de kast toen op slot. Omdat hij niet dagelijks naar de kast ging, weet hij niet wanneer de genoemde voorwerpen hem zijn ontstolen. Hij weet evenmin door wie de diefstal is gepleegd. Omstreeks mei 1760 was uit dezelfde kast ongeveer negen carolusgulden verdwenen. Daarom heeft hij op de 16de Kornelis Sjoerds, die in Garijp verbleef, de volle broer van zijn overleden vrouw was en zijn huis zeer goed kende, voorgehouden dat deze het zilverwerk had ontvreemd. Hij vroeg hem het terug te geven. Kornelis antwoordde eerst dat hij dat niet wilde doen, maar zei later dat hij het niet had genomen. Op de 17de vroeg de getuige hem opnieuw om teruggave. Kornelis antwoordde weer dat hij dat niet wilde doen. Daarop gaf de getuige de dorprechter van Garijp kennis van het gebeurde.

Cornelis Sjoerds was intussen vertrokken en is tot de dag van deze verklaring niet teruggekomen. De getuige weet verder niets over de zaak. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring af en tekent hij met zijn eigen merkteken. Bergum, 20 januari 1761. Naam bij het merkteken: Cristiaan Wijgers.

Nieuwe verklaringen, opgenomen door Hendricus Wiardus van Altena, grietman van Tietjerksteradeel en commissaris in deze zaak, op verzoek van de fiscaal en het rechterlijk ambt, voor het vereiste doel.

Cornelis Sjoerds

Verklaring van de gevangene Cornelis Sjoerds.

Cornelis Sjoerds, nu gevangen en naar zijn beste weten in zijn 21ste of 22ste levensjaar, zegt na ondervraging en confrontatie met de verklaringen die tegen hem zijn opgenomen dat zijn woonplaats Garijp is. Hij ontkent dat hij omstreeks mei 1760 negen carolusgulden heeft gestolen, en in januari 1761 de kleine zilveren knopen met een roosje voor een hemdrok, het zilveren theelepeltje en de zilveren schoengespen die Cristiaan Wijgers zegt uit zijn Hollandse kastje te missen.

Wel erkent hij dat hij in de gevel tussen de woning van zijn ouders en die van Romke Bruins enige losse stenen heeft weggenomen en een opening heeft gemaakt. Door de opening kwam hij in de kamer van de weduwe van Romke Bruins. Uit haar Hollandse kastje, waarvan de deuren niet op slot waren, nam hij de nieuwe zwarte broek van serge, met leer gevoerd, van Tjeerd Romkes. Hij zegt echter dat hij geen mannenhemd of nieuw Testament van de oude vrouw van Romke Bruins heeft gestolen.

Verder zegt hij dat hij de zilveren knopen die hij op de laatstgehouden Drachtster markt in zijn hemd droeg, diezelfde dag had gekocht van de zilversmid genaamd 'der Leij' in Drachten. Hij zegt ook dat het afgelopen voorjaar was voorgevallen dat hij een bijenkorf nam van van de bijenstal van Jacob Hemrica, schooldienaar in Garijp, en eenzelfde korf van de bijenstal van Sipke Hendriks, boer aldaar. De eerste had hij voor een rijksdaalder verkocht aan de zoon van Harmen Geitsens in Oudega. De laatste had hij op het erf van Evert Gerrijts in Nijega gebracht. In diens huis had hij daarvoor achttien stuivers ontvangen. Meer wist hij er niet van. Hij sloot zijn verklaring na voorlezing.

Bergum, 2 januari 1763. Bij het eigen merk in de vorm van een T staat Cornelis Sjaerds.

Antje Feitses

Antje Feitses, weduwe van Romke Bruins, wonende in Garijp, in haar 61ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij getuigt dat zij op 15 oktober 1762 naar Wijns reisde en op 30 oktober weer thuiskwam. De afgelopen zondagochtend ontdekte zij een gat in de muur van haar gevel, die tot het midden van het huis reikte. Het gat bevond zich boven de vloer en was zo groot dat er een man doorheen kon. Op dezelfde dag ontdekte zij dat het bovenste van de deur van haar Hollandse kastje los was. Uit het kastje ontbraken een nieuw Testament met zilveren haken, waarvan de ene de letters A:F: en de andere W:V:L: droeg; de nieuwe zwarte broek van serge van haar zoon, met leer gevoerd en met rode 'Snieren' onder de knopen; en een mannenhemd.

Er was haar gezegd dat de vrouw van Andrijs Karels afgelopen zaterdag zou hebben gezien dat Cornelis Sjoerds deze broek aanhad. Cornelis was getrouwd en woonde in Oudega, maar verbleef hier sinds enige tijd bij zijn ouders, Sjoerd Sjoerds en diens echtgenote. Zij woonden in de zuidelijke kamer van hetzelfde huis, waarvan de getuige de noordelijke kamer bewoonde. De genoemde broek zou Cornelis afgelopen zaterdag hebben gedragen. Naar alle waarschijnlijkheid was de dief door het gat in de muur naar het achterhuis afgedaald en vervolgens haar kamer ingegaan. Zij weet niet wie de genoemde goederen heeft gestolen, maar verdenkt Cornelis Sjoerds op grond van het voorgaande. Er wordt gezegd dat hij zondagavond uit Garijp is vertrokken. Zij weet verder niets over de zaak. Na voorlezing sluit zij haar verklaring af en ondertekent zij eigenhandig. Bergum, 2 november 1762. Ondertekening: Antje Feitses.

Tjeerd Romkes

Tjeerd Romkes, ongehuwde man in Garijp, in zijn 24ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigt dat hij afgelopen zondag uit Nijega in Garijp bij het huis van zijn moeder Antje Feitses, weduwe van Romke Bruins, aankwam. Zij vertelde hem die avond dat uit haar Hollandse kastje haar nieuwe Testament met zilveren haken, zijn nieuwe zwarte broek van serge, met leer gevoerd en rode 'Snieren' onder de knopen, en een van zijn hemden ontbraken. Hij zag boven de zolder van het huis, bij de schoorsteen die tot het midden van het huis reikte, een uitgebroken gat waar een man door kon. De dief leek daar doorheen in het achterhuis en daarna in de kamer van zijn moeder te zijn gekomen. Verder bleek dat er bij het slot van het kastje was gewerkt om het te openen. De beide ijzeren bandjes van een deur waren losgemaakt. Afgelopen zondagavond had de vrouw van Andrijs Karels hem verteld dat Cornelis Sjoerds de dag tevoren bij haar huis was geweest. Deze was getrouwd en woonde in Oudega, maar verbleef sinds enige tijd bij zijn vader Sjoerd Sjoerds, in de zuidelijke kamer van hetzelfde huis waarvan de moeder van de getuige de noordelijke kamer bewoonde. Cornelis had toen een broek aan zoals de getuige die miste. De getuige had hem diezelfde avond gezien en wilde hem erover aanspreken; Cornelis ontkwam hem. Verder kan hij niets over de zaak vertellen. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring af en ondertekent hij eigenhandig. Bergum, 2 november 1762. Ondertekening: Tjeerd Romkes.

Sjoukjen Jurjens

Sjoukjen Jurjens, echtgenote van Andrijs Karels in Garijp, in haar 38ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Zij getuigt dat Cornelis Sjoerds, getrouwd en wonende in Oudega, maar sinds langere tijd verblijvend bij zijn vader Sjoerd Sjoerds in Garijp, afgelopen woensdagavond bij haar huis kwam. Hij had nieuwe zilveren knopen in zijn hemd en zei dat hij die diezelfde dag in Drachten had geruild. Vervolgens kwam dezelfde.

Cornelis Sjoerds afgelopen zaterdagavond opnieuw bij haar huis. Hij droeg een nieuwe zwarte broek van serge met platte knopen van been. De broek was hem te wijd en te kort, zodat die bij de knieën niet kon worden dichtgeknoopt. Bij de knieën was hij met nieuw leer gevoerd. Er zaten ten minste twee nieuwe leren zakjes in. Onder de knopen bij de knieën zaten rode 'Snieren' van de stof. Zij had de broek zo nauwkeurig bekeken omdat Cornelis een armlijder was en zij niet gewend was hem met zo'n broek te zien.

Daarom vroeg zij van wie hij de broek had gekregen. Hij antwoordde eerst dat het zijn oude broek was, vervolgens dat het de broek van zijn broer Sjoerd Sjoerds was, en naderhand dat hij die van 'pa Jantjman' in het veen had gekocht voor drie en met een daalder had betaald. Dit kwam haar zeer leugenachtig voor. Omdat Cornelis onder kwade verdenking stond, kon zij niet anders geloven dan dat hij de broek had gestolen. Zij achtte het zeer waarschijnlijk dat de broek die Tjeerd Romkes haar als gestolen had beschreven dezelfde was als die welke zij Cornelis zaterdag had zien dragen. Uit enige omstandigheden meende zij te moeten afleiden dat Cornelis gisteren avond met een scheepje naar een plaats die zij ' Martena' noemt was overgebracht. Zij had zijn vader en oom, die zeer aangedaan waren, horen zeggen:

'Het is niet meer dan hem om het te zetten.'

Verder kan zij niets over de zaak vertellen. Na voorlezing sluit zij haar verklaring af, verklaart geen bijzondere band met de partijen te hebben en tekent zij met haar eigen merkteken. Bergum, 2 november 1762.

Brief van het Hof over Cornelis Sjoerds

Daarop volgt een afgeschreven brief.

Jacob Hemrica

Jacob Hemrica, schoolmeester in Garijp, in zijn 74ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigt dat hij op 3 april van dit jaar ontdekte dat uit zijn bijenstal bij zijn huis een korf met bijen ontbrak. Enige tijd later hoorde hij dat Cornelis Sjoerds die korf aan Harmen Goitsens, boer in Oudega, zou hebben verkocht. Hij ging naar Harmen. Deze zei dat zijn zoon een bijenkorf voor een rijksdaalder had gekocht, zonder te zeggen van wie. Bij de bijen van Harmen Goitsens herkende de getuige zijn korf onmiddellijk. Hij betaalde Harmen daarvoor één carolusgulden en vijf stuivers. Goitsens liet hem de bijenkorf vervolgens weer meenemen. Er gaat het gerucht dat Cornelis Sjoerds de korf van hem had gestolen en aan Harmen Goitsens of diens zoon verkocht. Verder weet hij niets over de zaak. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring af, verklaart geen bijzondere band met de partijen te hebben en ondertekent hij eigenhandig. Bergum, 2 november 1762. Ondertekening: J. Hemrica.

Sijpke Hendriks

Sijpke Hendriks, boer in Garijp, naar zijn beste weten in zijn 57ste levensjaar, is opgeroepen, beëdigd en ondervraagd. Hij getuigt dat omstreeks maart 1762 een korf met bijen uit zijn bijenstal bij huis was verdwenen. Later werd gezegd dat Cornelis Sjoerds die had gestolen en naar de tuin van Evert Gerrijts, herbergier in Nijega, had gebracht. Bij Evert vond de getuige zijn bijenkorf in diens tuin. Evert vertelde dat Cornelis de korf daar had gebracht en er achttien stuivers van hem voor had ontvangen. De getuige betaalde Evert 'Drie Sestehalven' terug en nam de korf weer mee naar huis. Verder weet hij niets. Na voorlezing sluit hij zijn verklaring af en ondertekent hij eigenhandig. Bergum, 2 november 1762. Ondertekening: sijpke hendriks. Bevestigd door de mederechter en beëdigde klerk op dezelfde datum. Ondertekeningen: B. Douma en G. Wilhelmi.

Herbergier Evert Gerrijts woonde in Nijega. Zijn betrokkenheid bij de verdwenen bijenkorf staat ook in de geschiedenis van Nijega. Nijega in de 18de eeuw.

Andere verklaringen

Alle verhalen uit Garijp in de 18de eeuw

Terug naar Garijp in de 18de eeuw

Garijp door de eeuwen heen

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.