Oudega in de 18de eeuw
In de 18de eeuw bleef Oudega een klein landbouwdorp. School, kerk, dorpsbestuur en belastinginning werden vaak door dezelfde lokale families gedragen.
1707: meester en dorprechter
Claes Gatzes Scaevola was in 1707 schoolmeester in Oudega en later ook dorprechter. In Idzega trad hij eveneens als ontvanger op. Zulke combinaties waren in kleine dorpen gebruikelijk: lezen, schrijven en rekenen maakten de schoolmeester geschikt voor administratief werk.
Roeiboot rond 1715.
1710-1740: Hette en Doetie in Oudega
Hette Watses trouwde in 1710 in Oppenhuizen met Doetie Sijbes. Zij gingen in Oudega wonen. Hun kinderen werden in Oppenhuizen gedoopt: onder anderen Trijntje in 1711, Sybbe in 1715, opnieuw een Sybbe in 1717, Gerrit in 1720 en Antie in 1725. Het gezin bleef dus verbonden met de kerk in Oppenhuizen, op aanzienlijke afstand door het waterrijke land.
In 1740 kochten zij een huis in Uitwellingerga en verhuisden. Hette werkte als kofvaarder en werd later schipper. In 1749 staat hij als schipper in Uitwellingerga geregistreerd. Het levensverhaal van Hette en Doetie beschrijft hun gezin en zijn beroep. Er staat niet dat zijn kofschip een vaste ligplaats in Oudega had.
De zwagers Hette en Rommert op kofschepen
Doetie Sijbes had een zus, Geertie Sijbes. Geertie trouwde op 5 januari 1710 in Oppenhuizen met Rommert Hendriks. Op 22 juni van datzelfde jaar trouwde Doetie daar met Hette Watses. Hette en Rommert waren daardoor zwagers. Het levensverhaal van Hette en Doetie volgt hun gezin in Oudega en later in Uitwellingerga.
In het Genealogysk Jierboek worden beide mannen koffevoerder genoemd. Hette staat als huisman en koffevoerder in Uitwellingerga vermeld; Rommert was huisman en koffevoerder te Oppenhuizen. Rommert en Geertie woonden later in Langweer, waar Geertie in 1763 als weduwe werd genoemd. Het schippersberoep verbond zo drie dorpen met elkaar.
Langweer had een haven en veel beroepsschippers. Het is mogelijk dat Hette er aan boord ging, maar een schip, reis of vertrekhaven van hem is nog niet vastgesteld. Ook is niet bekend of de twee zwagers ooit samen voeren.
1791: Ate Jacobs Wiersma
In 1791 was Ate Jacobs Wiersma schoolmeester. Idzega betaalde mee aan zijn traktement. In juni 1796 zocht het dorp via de Leeuwarder Courant een schoolmeester en voorzanger. De aangeboden beloning bedroeg 100 Carolusgulden en een woning, naast andere inkomsten.
1755: een nieuwe kerk
In 1755 verrees de huidige dorpskerk naar plannen van Jelte Eeltjes, deels op de fundamenten van de middeleeuwse kerk. Bij de inrichting hoorden gebrandschilderde ramen van Ype Staak uit 1756. De kerk staat aan de westzijde van het oude dorp, vlak bij de waterverbinding waarlangs de bebouwing groeide.
1788: de Brekken, de Ryp en Hoitemastate
In de Tegenwoordige Staat van Friesland uit 1788 worden de wateren rondom Oudega bij naam genoemd. Ook de huizen bij de Oudegaaster Ryp, een kleine waterkering of zijl bij de weg en Hoitemastate komen erin voor.
"Onder dit dorp heeft men verscheidene wateren, met naame de Oudegaster Brekken"
De Oudegaaster Brekken liepen tot aan de dorpsbuurt. De kleine zijl in de weg bij de Ryp moest het water kunnen tegenhouden of doorlaten. De eeuwenoude vaart en de dorpskern liggen nog in hetzelfde merengebied.
Een dorp van grasland
Boeren hielden vooral melkvee en wonnen hooi. Het waterlandschap gaf toegang tot markten, maar betekende ook voortdurende zorg voor sloten, kaden en dijken.
Rond 1790: water wegmalen uit de polder
Aan de noordkant van de Oudegaaster Brekken stond de watermolen die nu Doris Mooltsje heet. In de ondertoren komen de jaartallen 1791, 1792 en 1793 voor. De molen maalde het water uit polder 34 naar de Brekken. Met de schroef in een houten bak werd water uit het lagere land omhooggebracht. Doris Mooltsje is tegenwoordig weer te bekijken.
Voor bewoners aan de weilanden en de oevers waren bemaling en vervoer over het water twee kanten van hetzelfde werk: zonder droge percelen was de hooioogst moeilijk; met een schuit konden producten verder worden gebracht.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.