Toen en Toen..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Geschiedenis van Oppenhuizen in de 18de eeuw

Oppenhuizen bleef een klein boerendorp. De bebouwing lag langs de vaart en verspreid tussen de weilanden. Tussen Oppenhuizen en Uitwellingerga was de vaart de belangrijkste route; daarnaast liep een smal pad.

44 huishoudens in 1744

De volkstelling van 1744 telde in Oppenhuizen 44 huishoudens met samen 154 inwoners. Het dorp bestond dus uit slechts enkele tientallen bewoonde huizen en boerderijen.

Oppenhuizen en Uitwellingerga in de volkstelling van 1744

Boerenerf rond 1790.

Boerenerf rond 1790.

Een netwerk van dorpen

De lidmatenregisters laten veel verhuizingen en huwelijken met mensen uit Jutrijp, Hommerts, Goënga, Goingarijp, Woudsend, Oudega, Heeg en Sneek zien. Oppenhuizen was klein, maar niet geïsoleerd.

Veepest en boeren in moeilijkheden

Ernstige veeziekten konden boeren financieel breken. De vaste lasten liepen door terwijl een groot deel van de rundveestapel kon verdwijnen. Uit deze periode zijn verlaten boerderijen bekend. Sommige gezinnen vertrokken naar Sneek of andere plaatsen om daar een nieuw bestaan op te bouwen.

Gerryt Hettes en Antje Pieters: van de Streek naar Sneek

Zuivelbereiding rond 1715.

Zuivelbereiding rond 1715.

1710: twee zussen trouwen met kofschippers

Op 5 januari 1710 trouwde Geertie Sijbes in Oppenhuizen met Rommert Hendriks. Op 22 juni trouwde haar zus Doetie Sijbes daar met Hette Watses. Beide mannen werden later in familieonderzoek aangeduid als huisman en koffevoerder. Zij werkten dus ook in de scheepvaart. Volgens het Genealogysk Jierboek was Rommert huisman en koffevoerder in Oppenhuizen; Hette werd met dit beroep in Uitwellingerga vermeld.

Hette en Doetie gingen in Oudega (Wymbritseradeel) wonen, maar lieten hun kinderen in Oppenhuizen dopen. In 1740 kochten zij een huis in Uitwellingerga. Rommert en Geertie verhuisden later naar Langweer. Daar stond Geertie in 1763 als weduwe vermeld. Hun familiegeschiedenis is beschreven op de pagina over Hette Watses en Doetie Sijbes.

Langweer had een haven waar beroepsschippers werkten. Of Hette of Rommert met een kofschip vanuit die haven vertrok, is niet vastgelegd. Ook een gezamenlijke reis van de zwagers is niet bekend.

Houtbewerking houthakkers bomen vellen boomstammen vervoer paard wagen schuit meubelmaker rond 1770.

Historische reconstructie van de boeren die in 1748 per schip vertrokken om tegen de belastingen te protesteren. Johan Vegelins dagverhaal van 2 juni 1748 in modern Nederlands.

Johan Vegelins dagverhaal van 2 juni 1748 in modern Nederlands

1748: twee boten vol gewapende boeren

Op 2 juni 1748 verzamelden boeren uit Oppenhuizen, Uitwellingerga, Offingawier en Gauw zich. Zij gingen gewapend aan boord van twee grote schepen en voeren richting Hommerts. Later werden in Woudsend belastingboeken in beslag genomen en vernield.

Twee boten vol boeren: het belastingprotest van 1748

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.