Geschiedenis van Oppenhuizen in de 19de eeuw

Aan het begin van de 19de eeuw zag Oppenhuizen nog sterk uit als het dorp van eerdere eeuwen. Boerderijen en huizen lagen langs de vaart en verspreid tussen de weilanden. In 1847 woonden er 336 mensen.

Een nieuwe school

In 1831 kwam een nieuwe school gereed. In 1872 werd alweer een vervangend gebouw aanbesteed. In 1847 stonden 53 leerlingen in de zomer en 42 in de winter geregistreerd. In 1850 waren er 341 inwoners en 39 leerlingen.

De schoolmeesters van Oppenhuizen en Uitwellingerga

1807: een predikant sterft enkele weken na zijn komst

In oktober 1807 werd de 23-jarige Gerrit van Oppenhuis als predikant in Oppenhuizen bevestigd. Hij was in Sneek geboren en stamde uit een familie die haar naam aan Oppenhuizen ontleende. Door ziekte kon hij zijn intredepreek pas twee weken later houden. Op 16 december overleed hij al.

De sterfgevallen rond het jonge gezin vallen op. Gerrits vader Hette was op 15 augustus 1807 in Sneek overleden. Gerrit zelf was in het najaar ziek en stierf in december. Zijn tweejarige zoontje Hetto overleed ongeveer een maand later. Het is mogelijk dat een besmettelijke ziekte een rol speelde, maar een doodsoorzaak is niet bekend. De drie sterfgevallen kunnen daarom niet met zekerheid aan dezelfde ziekte worden toegeschreven.

Bijzonder is ook Gerrits huwelijk. Hij was hervormd predikant, terwijl zijn vrouw Anna Catharina Dekker katholiek was. Een predikant mocht trouwen; opvallend is hier juist het gemengde katholiek-protestantse huwelijk in een tijd waarin kerkelijke grenzen sterk konden doorwerken in het dagelijks leven.

Het tragische lot van Gerrit van Oppenhuis en Anna Catharina Dekker

De weg verandert het dorp

Op 19 mei 1865 werd de aanleg van een betere weg vanuit Sneek naar de Streek aanbesteed. In de jaren daarna kwam de wegverbinding tot stand. Daardoor werd vervoer met paard en wagen steeds belangrijker, al bleef de vaart voor zware vracht van grote waarde.

Het ijs werd een weg

In de winter veranderden vaarten en sloten bij strenge vorst in snelle verbindingen. In 1864 deden onder anderen Tewis Hettinga uit Oppenhuizen en Sjoerd Faber uit Uitwellingerga mee aan een grote schaatswedstrijd in Sneek.

1889: de stoomboot breekt het ijs

Op zondag 8 december 1889 voer een stoomboot door de brug bij Uitwellingerga en brak het ijs. De woede begon daar, maar het bekogelen van het schip ging door tot bij Oppenhuizen. De machinist raakte gewond en de kapitein deed aangifte.

Het incident op de pagina van Uitwellingerga in de 19de eeuw

Van het dorp naar Sneek

In de 19de eeuw vertrokken verschillende gezinnen van het platteland naar Sneek. Voor arme landarbeiders en kleine boeren kon de stad werk bieden buiten de landbouw.

Een familie uit Oppenhuizen verhuist naar Sneek