Onderwijs in het dorp rond 1600
De scholen stonden in deze tijd onder toezicht van de kerk. De school van Oppenhuizen stond dan ook altijd vlakbij de kerk. De schoolmeester gaf niet alleen les aan de kinderen, maar had ook verschillende kerkelijke taken.
Hij was vaak tegelijk koster, klokkenluider, uitvaartverzorger, voorzanger en soms ook beheerder van kerkelijke zaken. De schoolmeester vervulde dus meerdere functies tegelijk. Vaak had hij zelf nog wat land dat hij kon bewerken. Dat was ook nodig, want het salaris was laag.
In 1580 is de schoolmeester Sjoerd Douwen. Hij ontving over drie jaar in totaal negen gulden salaris. Waarschijnlijk kreeg hij daarnaast ook kost en inwoning.
In Oppenhuizen en Uitwellingerga leerden de meeste kinderen in zekere mate rekenen, lezen en schrijven. In de 19de eeuw in Sneek was dat wel anders. Vele volwassenen konden toen zelfs geen handtekening zetten.
Onderwijzers in Oppenhuizen
| Jaar | Maand | Naam | Beschrijving |
|---|---|---|---|
| 1709 | april | Sybolt Meijes Jaarsma | Hij werd op 12 april 1709 als onderwijzer aangenomen op bewijs van geloof. In een aantekening uit 1707 wordt hij al genoemd als onderwijzer in Oppenhuizen en was hij toen 26 jaar oud. Hij was getrouwd met Ytie Lieuwes Feikama. Aan het einde van 1718 vertrok hij naar Tsjerkwird. |
| 1719 | augustus | Jacobus Ferwerda | Hij werd op 4 augustus 1719 als onderwijzer aangenomen op bewijs van geloof. In 1723 trouwde hij met Gerbrig Folkerts uit Hidaerd. Hij overleed in 1730. |
| 1730 | september | Lieuwe Piters | Hij werd in september 1730 schoolmeester in Oppenhuizen. Hij was getrouwd met Tijetske Wijbes en overleed vermoedelijk rond 1760. Eerder was hij getrouwd met Okje Wattes. In 1737 gebruikte hij een stuk land en had hij een aandeel in een boerderij. Dit aandeel verkocht hij op 6 februari 1742 aan de gebruiker van de boerderij. |
| 1761 | maart | Meindert Willems (M.W. de Haan) | Hij kwam in maart 1761 naar Oppenhuizen als schoolmeester. In 1763 trouwde hij met Okje Lieuwes. Later gebruikte hij de naam M.W. de Haan. In 1769 vertrok hij naar Eastermar. |
| 1776 | - | Jan Klaasen Reinerij | Hij was in 1776 onderwijzer in Oppenhuizen en was waarschijnlijk de opvolger van Meindert Willems. Hij was getrouwd met Ilkje Annes Brinksma uit Jiskenhuizen. Hij overleed in 1803 in Oppenhuizen. |
| 1803 | - | Hendrik Willems (Haanstra) | Hij werd in 1803 onderwijzer in Oppenhuizen. Later gebruikte hij de naam Haanstra. Hij was ook dorpsrechter. Zijn salaris bedroeg eerst 140 gulden en werd later verhoogd tot 200 gulden. Hij was getrouwd met Gerbrich Eeltsjes. Aan het einde van 1815 nam hij ontslag. |
| 1816 | - | Douwe Atses Jongbloed | Hij werd in 1816 tijdelijk als onderwijzer aangesteld. In 1818 kreeg hij een vaste benoeming. In 1831 werd er een nieuwe school gebouwd. Hij bleef zeer lang in functie en kreeg in 1864 eervol ontslag met pensioen. |
| 1864 | - | Jan L. Raadersma | Hij werkte als onderwijzer in Oppenhuizen van 1864 tot 1909. |
| 1909 | - | L. de Vries | Hij was onderwijzer van 1909 tot 1917. |
| 1917 | - | R. W. Steenhuisen | Hij was onderwijzer van 1917 tot 1919. |
| 1920 | - | F. Terpstra | Hij was onderwijzer van 1920 tot 1922. |
| 1922 | - | A. Koster | Hij werkte van 1922 tot 1923 tijdelijk als onderwijzer. In 1923 werd de school gesloten. |
| 1875 | - | H. van der Meulen | Hij was de eerste onderwijzer van de christelijke school die in 1875 werd opgericht. Hij kreeg in 1878 ontslag. |
| 1879 | - | W. van der Werf | Hij werd in 1879 onderwijzer aan de christelijke school. |
| 1881 | - | H. de Vries | Hij werd in 1881 onderwijzer aan de christelijke school. |
| 1912 | - | S. de Boer | Hij werd in 1912 onderwijzer aan de christelijke school. |
| 1900 | - | A. Brandsma | Hij werd in 1900 hoofd van de Griffioenschool. In 1934 ging hij met pensioen. |
| 1934 | - | C. Slump | Hij werd in 1934 onderwijzer aan de Griffioenschool. |
| 1937 | - | G. Schriemer | Hij werd in 1937 onderwijzer aan de Griffioenschool. |
Onderwijzers in Uitwellingerga (Twellegea)
| Jaar | Maand | Naam | Beschrijving |
|---|---|---|---|
| 1707 | - | Tjepke Sannes | Hij was schoolmeester in Uitwellingerga en wordt in 1707 genoemd als 58 jaar oud. |
| 1711 | maart | Jelle Jans | Hij was schoolmeester in het dorp en trouwde in maart 1711 met Antie Klases uit Hinnaard. Hij overleed in 1728. Zijn weduwe vertrok daarna naar Sneek. |
| 1737 | - | Outlonis Hendriks | Hij kwam in 1737 vanuit Akkrum naar Uitwellingerga. Hij was getrouwd met Bauk Dirks uit Oppenhuizen. Hij bleef lange tijd in functie en overleed in 1776. |
| 1778 | - | Jan Tsjerk | Hij was in 1778 onderwijzer in Uitwellingerga. Hij was getrouwd met Trijntsje Dirks. In 1806 vertrok hij. |
| 1806 | - | Luitjen Melisz | Hij werd in 1806 onderwijzer in het dorp. In 1808 vertrok hij naar Easterwierrum. |
| 1808 | - | H. R. Joustra | Hij was tijdelijk onderwijzer in Uitwellingerga. |
| 1810 | - | G. B. Bruinsma | Hij werd in 1810 onderwijzer. Zijn inkomen bedroeg 134 gulden per jaar, aangevuld met schoolgeld en een vrije woning. |
| 1815 | - | W. A. Bruinsma | Hij werd in 1815 onderwijzer in het dorp. |
| 1821 | - | R. N. Bruinsma | Hij werd in 1821 onderwijzer en bleef zeer lang in functie. Hij had de derde onderwijsrang en kreeg in 1854 eervol ontslag. |
| 1855 | april | Beert Hobbes van der Laan | Hij kwam in april 1855 uit Frouweparochie naar Uitwellingerga. Hij had de tweede onderwijsrang en werd in 1860 hoofd van een school in Heeg. |
| 1860 | - | Gerrit Dykstra | Hij was onderwijzer van 1860 tot 1864. |
| 1864 | - | Auke Faber | Hij was onderwijzer van 1864 tot 1884. Op 15 oktober 1884 werd de school in Uitwellingerga gesloten. |
Bronnen o.a.: H. Sannes en O. Santema "Ta de Skiednis fan Toppenhuzen en Twellegea (1939)"
Sneek en de dorpen bij het Sneekermeer
1580: De laatste pastoor van Oppenhuizen moet weg
1568 tot 1648: De 80 jarige oorlog in Oppenhuizen
Het dagelijks leven in Friesland rond 1800
Kinderen op het Friese platteland eind 18de eeuw