Geschiedenis van Uitwellingerga in de 18de eeuw

Uitwellingerga was klein, maar in 1744 woonden er 136 mensen in 31 huishoudens. Huizen en boerderijen lagen voornamelijk langs het water en verspreid tussen de weilanden.

Oppenhuizen en Uitwellingerga in de volkstelling van 1744

Familie in omliggende dorpen

Het lidmatenregister laat zien hoe vaak mensen kwamen en vertrokken. Er waren verbindingen met onder meer Jutrijp, Hommerts, Goënga, Goingarijp, Woudsend, Heeg, Oudega en Sneek.

School en kinderen

Uitwellingerga had in deze eeuw een eigen schooldienaar. De dorpsschool was nauw met de kerk verbonden. Een schoolmeester kon behalve lesgeven ook als koster, voorzanger of klokkenluider werken. Het gezamenlijke lidmatenregister van Oppenhuizen en Uitwellingerga laat zien dat onderwijzers geregeld van plaats wisselden.

Veepest en armoede

Veeziekte kon een boerengezin een groot deel van zijn bezit kosten. Ook de kerk kwam financieel in moeilijkheden. Tussen 1748 en 1758 werd kerkelijk bezit tijdens de periode van veeziekte en armoede in beslag genomen en verkocht. In 1797 bezat de kerk bijna geen land meer en waren de schulden groter dan de bezittingen. Johan Vegelins dagverhaal van 2 juni 1748 in modern Nederlands.

Johan Vegelins dagverhaal van 2 juni 1748 in modern Nederlands

1748: samen in verzet

Op 2 juni gingen boeren uit Uitwellingerga en Oppenhuizen samen met inwoners van Offingawier en Gauw aan boord van twee grote schepen. Zij voeren richting Hommerts en trokken daarna verder door de omgeving.

Johan Vegelin van Claerbergen hoorde die ochtend van iemand uit Sneek dat hij onderweg twee grote schepen had gezien. In zijn dagverhaal schreef Vegelin dat ze "vol boeren wel gewapent" waren. De groep voer via Hommerts verder naar Woudsend. Daar werden de collecteboeken van de belasting aangepakt en trokken delen van de groep verder richting Indijk.

Boeren uit Top en Twel trekken in 1748 ten strijde tegen de belastingen

Een schipper uit het dorp

Hette Watses, die in deze periode in Uitwellingerga woonde, werd in 1749 als schipper genoemd. Zijn beroep past goed bij een dorp waar de vaart de belangrijkste verkeersader was. Over het water konden mensen, boter, kaas, hooi en andere goederen veel gemakkelijker worden vervoerd dan over de smalle landwegen.

Hette Watses en Doetie Sijbes

De schoolmeesters van Oppenhuizen en Uitwellingerga