Oudega in de 16de eeuw
Oudega lag tussen lage graslanden, Brekken en poelen. In 1543 geven de kerkelijke landregisters een gedetailleerd beeld van dat natte landschap.
1543: pastoor Jelmer Broersma
Pastoor Jelmer Agga zoon Broersma beheerde verschillende stukken gras- en hooiland. De kerk zelf bezat slechts ongeveer anderhalve pondemaat. De vicaris, Hilcke Jacobs zoon, beschikte over eigen land. Verschillende percelen lagen bij de Breckswal, Poelwal en Indijkwal.
Graanverwerking rond 1550.
Een dorp aan een waterweg
Oudega groeide langs een sloot tussen de Oudegaaster Brekken en de Schuttelpoel. De huizen stonden voornamelijk bij deze vaarverbinding en bij de kerk. Over land waren de wegen nog schaars. Wie naar andere dorpen moest, gebruikte vaak het water. De vroegere loop van de vaart en de oude dorpskern zijn nog herkenbaar in het huidige stratenpatroon.
Zout water drukte de pacht
Bij de pastoorslanden staat dat zij in sommige jaren niet meer dan ongeveer 19 Carolusgulden aan huur opbrachten, doordat zout water eroverheen liep. Later werd de waarde hoger geschat. De aantekening maakt duidelijk hoe direct waterbeheer en inkomen met elkaar samenhingen.
Bij de administratie van 1543 gaat het niet om een nauwkeurig gedateerde storm in Oudega: de aantekening zegt dat het land in sommige jaren door zout water werd getroffen. De gevolgen stonden in het register als lagere pachtopbrengsten. In 1825 is wel een concrete overstroming beschreven.
1552: wapenschouw
Geercke Sijmon Hoijtema stond met harnas, ringkraag, hellebaard en degen in de lijst. Gerrijt Goslicxz en Eijpcke Rijoerdtz moesten harnas, ringkraag, speer en degen tonen. Laes Foeckez had zijn voorgeschreven harnas en ringkraag bij de controle niet bij zich.
Hoe de Friese wapenschouw van 1552 werkte
1580: Reformatie
Het provinciale verbod op de katholieke eredienst gold ook in Oudega. De kerkelijke goederen werden voortaan voor de gereformeerde kerk, predikanten, onderwijs en armenzorg gebruikt. Voor Oudega is geen betrouwbare bron gevonden die een plaatselijke beeldenstorm of geweld tegen de geestelijkheid beschrijft.
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.