Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Kerkbrand en rooftochten in Westergo, 1498

Soldaten naar Workum

Daags na hun eerste aankomst in Bolsward stuurden de soldaten kapitein Adriaen van der Weyck met driehonderd mannen naar Workum. De Workumer ballingen die met Tyerck en de soldaten het land waren binnengekomen, gingen mee. In Workum beroofden en ruïneerden zij hun tegenstanders. Op 15 februari trokken soldaten uit Bolsward naar Witmarsum en Arum. Zij verbrandden er enkele huizen en namen alles mee wat zij konden dragen. De buit brachten zij naar Bolsward.

Soldaten onderweg, rond 1495.
Soldaten onderweg, rond 1495.

De mislukte overval op Sneek

Op 18 februari kwamen de soldaten met ladders en ander materieel uit Bolsward. Bij dageraad stonden zij voor Sneek om de stad te overvallen. Toen zij merkten dat de Snekers op hun hoede waren, keerden zij naar Bolsward terug. Onderweg plunderden zij veel huizen.

Boeren zoeken bescherming in de kerk

De boeren vluchtten de kerk van Folsgare binnen om hun leven te redden. De soldaten brachten vuur bij de kerkdeur en brandden die open. Een oude man die voor de priester op zijn knieën lag te biechten, werd gedood. De andere boeren vluchtten de kerktoren in.

De soldaten konden de toren alleen veroveren door de kerk in brand te steken. Zij dwongen de pastoor het heilige sacrament uit de kerk te dragen. Zelf droegen zij de beelden naar buiten. Daarna staken zij de kerk aan en verbrandden zes mannen. Vier vielen uit de toren. Twee van hen werden gedood; twee ontkwamen.

Klooster Thabor, rond 1500.
Klooster Thabor, rond 1500.

Rooftocht naar de dorpen rond Franeker

Daarna trokken de soldaten op Sint-Matthias met hun hele macht uit Bolsward naar Franeker. Zij roofden en stichtten brand in de dorpen rondom de stad:

Huizen veroverd en bewoners gevangengenomen

  • In Sexbierum veroverden zij het huis van Schelto Lyauckama. Schelte en zijn vrouw Lutthya Harincxma verbleven in Franeker. Hij had dertig soldaten op zijn huis achtergelaten. Die gaven het over en werden gevangengenomen. De aanvallers zetten vijftig eigen soldaten op het huis.
  • Ook namen zij in Sexbierum Rippert Eelsma's huis met veel roerende goederen. Zij staken het huis in brand en brachten Rippert gevangen naar Bolsward.
  • In Pietersbierum namen zij Seerp Hottinga's huis met alle goederen die er waren. Seerp ging als gevangene mee naar Bolsward.
  • In Oosterbierum namen zij Pybe Haarda's huis in. Zij namen Pybe gevangen en voerden hem met alle goederen die zij er vonden naar Bolsward.

Voordat de soldaten met de gevangenen en buit weer Bolsward bereikten, doodden de boeren wel vijftig van hen en namen veel geroofde goederen af.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een afgebrande boerderij, rond 1495.
Een afgebrande boerderij, rond 1495.
Reizigers, rond 1500.
Reizigers, rond 1500.
Een schutter, rond 1495.
Een schutter, rond 1495.
Een herberg, rond 1500.
Een herberg, rond 1500.
Een herberg, rond 1500.
Een herberg, rond 1500.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 275-276 (PDF-bladzijden 286-287).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Vanaf Daeges daer nae op blz. 275 tot veel roofdt guedt genomen op blz. 276, vóór de komst van Focx' soldaten. Alle rooftochten en vier veroverde huizen volledig bewerkt.
  • Adriaen/300/Workumer ballingen, 15 en 18 februari, gedragen buit, ladders/dageraad/gewaarschuwd Sneek, plundering, biechtende oude man, sacrament/beelden, zes verbrande mannen en vier gevallenen van wie twee gedood en twee ontkomen zijn behouden.
  • Toe Folsgara staat in de gedrukte uitgave tussen vierkante haken. Folsgare is overgenomen als locatie uit die redactionele toevoeging, niet zelfstandig bewezen uit het handschrift. Deze bronvraag blijft onopgelost. Sint-Matthias niet naar een eigen dagdatum omgerekend.
  • Alle vijf genoemde dorpen, Schelto/Schelte met Lutthya in Franeker, dertig gevangenen/vijftig bezetters, Rippert/huisbrand, Seerp/Pybe/alle goederen en bestemmingen, wel vijftig gedode soldaten en teruggenomen buit zijn behouden. Geen exacte kastelenlocaties of onafhankelijke persoonsidentificaties ingevuld.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
  • Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.