Geschiedenis van Oosterbierum

Oosterbierum ligt op een oude kwelderwal dicht bij de Waddenzee. Het dorp ontstond als terpdorp en hoorde met Sexbierum en Pietersbierum bij de Bierumen of Bjirmen. Landbouw was belangrijk, maar Oosterbierum had eeuwenlang ook een opvallende band met de kust, visserij en waterwegen.

Haerdastate: een adellijk huis in de strijd van 1498

Ten zuiden van het dorp lag Haerdastate. Het huis wordt in 1498 genoemd als “Pybe Haarda huys toe Oosterbierum”. In dat jaar, tijdens de strijd tussen Schieringers en Vetkopers, werd het huis van Pibe Mernstera alias Haerda door Vetkopers beroofd. In 1506 werd het bezit omschreven als een state met stins, huis, erf, oude huisstede en stinsgracht. Haerdastate bleef nog lang met de familie Haerda verbonden.

Oosterbierum in de 16de eeuw

Worp van Thabor over de strijd in 1498 en 1499

Oosterbierum in de 16de eeuw: Haerdastate, monsterlijst en Barradeel

Een dorp van boeren én vissers

Oosterbierum was niet alleen een landbouwdorp. Tot in de 18de eeuw leefden er ook vissers. De huidige Fiskerleane herinnert aan de oude vissersvaart die vanaf de kust naar het dorp liep. Daarmee had Oosterbierum een directere relatie met de Waddenzee dan veel andere dorpen in de omgeving.

Oosterbierum in de 18de eeuw

De Konkelwei en schelpen voor kalk

Een ander bijzonder spoor is de Konkelwei. De naam wordt in verband gebracht met het Latijnse woord conchis, schelpen. Langs deze route werden schelpen uit de kuststreek vervoerd in de richting van Klooster Lidlum, waar zij voor kalkproductie werden gebruikt. De weg en de voormalige vissersvaart verbonden akkerland, kloosterbezit en Waddenkust.

De Sint-Joriskerk

De kerk van Oosterbierum is een van de oudste tastbare resten van het dorp. Het westelijke deel van het schip dateert waarschijnlijk van rond 1200; later werd het gebouw uitgebreid. De kerk was gewijd aan Sint Joris. In 1709 kwam er een consistorie bij en werd een nieuwe klok gegoten. De rijk gesneden preekstoel dateert uit 1713. De stenen torenspits werd in 1765-1766 vervangen door een houten spits.

1795: burgers oefenen met wapens

De Bataafse omwenteling liet ook in Oosterbierum sporen na. Op 25 mei 1795 vond er een bataljonsexercitie plaats. Daarbij waren burger-majoor P.C. Leijstra te paard en chirurgijn-majoor Klaas Roelofs aanwezig. Zo werd de nieuwe burgerlijke krijgsmacht ook in een klein kustdorp zichtbaar.

De 19de eeuw: weg, school en kerkstrijd

In de 19de eeuw veranderde de verbinding met de buitenwereld. In 1861 werd de aanleg van een grindweg via Minnertsga, Tzummarum, Oosterbierum, Sexbierum en Pietersbierum aanbesteed. In 1868 kreeg de hervormde kerk een nieuw Van Dam-orgel. In 1872 werd de bouw van een school met onderwijzerswoning aanbesteed. De grootste lokale kerkelijke gebeurtenis volgde op 7 november 1887, toen de hervormde kerkenraad met de synodale organisatie brak. In 1888 verrees een gereformeerde kerk.

Oosterbierum in de 19de eeuw

Oosterbierum in de 19de eeuw

Wat is nog zichtbaar?

• De Sint-Joriskerk staat nog steeds aan de Haerdawei.
• De Fiskerleane herinnert aan de oude vissersvaart en de Konkelwei aan de route van het schelpenvervoer.
• De ligging op de kwelderwal en de terpen in en rond het dorp zijn in het landschap herkenbaar.

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.