Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
De slag bij Rauwerderhuizen, 1498
Een vergeefse tocht naar Aelsum
Op de avond van 29 juni trokken de volgende jonkers met soldaten uit Sneek naar Aelsum:
- Jonker Mets.
- Jonker Slens.
- Jonker Hans Grombach.
Zij waren met Wilbordt het land binnengekomen. Zij wilden verder naar de Wouden, naar de opstandelingen en degenen die nog niet onder Saksisch gezag wilden komen. De Woudbewoners hadden echter de sluizen opengelegd. De soldaten konden daardoor niet verder en keerden diezelfde nacht naar Sneek terug.
Leeuwarders leggen hinderlagen
Die nacht trokken ook ongeveer negenhonderd Leeuwarders eropuit. Zij legden een hinderlaag bij het huis van Aucke Kempeszoon en een tweede bij Onamahuis. De gemeente van Wirdum had ook dat huis bezet. De Leeuwarders wilden de verdedigers en de huizen in handen krijgen wanneer de mannen naar buiten kwamen.
De anderen trokken verder naar Rauwerderhuizen. Zij namen enkele boeren gevangen en roofden veel vee. Zij verbrandden het huis van Auck Feddis, de zuster van Schelte opper Geest, en begonnen ook de andere huizen ernaast in brand te steken. Zij waren van plan alles tussen Freens en Leeuwarden af te branden.
De Saksische soldaten zien de brand
De Saksische soldaten kwamen juist van Irnsum terug. Zij zagen de brand bij Auck Feddis. De Friezen die bij hen waren, vertelden dat Leeuwarders daar brand stichtten bij mensen die onder hun bescherming waren gekomen. De soldaten wendden onmiddellijk hun slagorde en trokken haastig over de Musell, die toen droogstond, naar de brand.
Drieëntwintig doden
De Leeuwarders waren al naar hun stad begonnen terug te trekken. Zij ontmoetten de Saksische soldaten bij de weg die vanaf de dijk naar de kerk liep. De Leeuwarders verloren de slag. Drieëntwintig mannen werden doodgeslagen en meer dan dertig gevangengenomen. De anderen ontkwamen. Dit gebeurde op de gedenkdag van Sint-Paulus, vroeg in de ochtend voordat de zon opging.
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 304-306 (PDF-bladzijden 315-317).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Volledige sectie vanaf Daer nae, opten xxixen dach Junij op blz. 304 tot smorgens eer die sonne opginck op blz. 306. De eerste belegering van Leeuwarden volgt op de volgende pagina.
- xxix is als 29 juni gelezen; de gedenkdag van Sint-Paulus staat zoals in de kroniek zonder nieuwe dagberekening. Aelsum, Onamahuis, Freens en Musell zijn niet zonder aanvullend bewijs aan huidige gebouwen of waterlopen gekoppeld. Deze bronvraag blijft onopgelost.
- Aucke Kempeszoon bij Wirdum en Auck Feddis, de zuster van Schelte opper Geest, zijn onderscheiden. Dat laatste familieverband is naar Worp overgenomen en niet onafhankelijk bevestigd.
- Mets, Slens, Hans Grombach, circa negenhonderd Leeuwarders, beide hinderlagen, vee en gevangenen, brand en brandvoornemen, de droge Musell, weg van dijk naar kerk, 23 doden en meer dan 30 gevangenen zijn behouden.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
- Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.