Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Het bolwerk en Jarichs terechtstelling, 1498
Een bolwerk bij het huis in Sloten
Wilbordt had Watze Harincxma's huis in Sloten namens de hertog van Saksen ingenomen en met soldaten uit de bovenlanden bezet. Omstreeks Sint-Odulphus liet hij buiten het huis en de gracht een hoog en dik bolwerk van zoden en aarde aanleggen. Het was zeer sterk en onneembaar. Daaromheen kwam een brede, diepe gracht. De Friezen moesten al het werk op eigen kosten uitvoeren.
Na de voltooiing stelde Wilbordt jonker Zegelaer als bevelhebber aan. Hij voorzag hem van geschut, buskruit, levensmiddelen en soldaten uit de bovenlanden. Vanuit deze versterking oefende hij grote dwang uit op de Wouden en Gaasterland.
Jarich reist tussen beide partijen
Voordat de slag bij Laaxum was uitgevochten, kwam de rijke Workumer burger Jarich Haringszoon bij Wilbordt in Stavoren. Hij beloofde hem gehoorzaamheid en zwoer hem trouw. Daarna reisde Jarich naar de Woudbewoners die in Gaasterland waren samengekomen. Hij vertelde hun alles over de positie van Wilbordt en zijn soldaten en sprak hun moed in.
Vervolgens ging hij terug naar Wilbordt in Stavoren en vertelde hem hoe hij de Woudbewoners kon verslaan. Hij reisde zo heen en weer. Beide partijen luisterden graag naar hem, want hij was zeer welsprekend. Zijn optreden kwam uit en werd aan Wilbordt verteld.
Gevangen in Woudsend
Na Wilbordts overwinning bij Stavoren kwam Jarich bij hem in Woudsend. Jarich wist niet dat Wilbordt iets had gehoord en meende zich zo nodig tegenover hem te kunnen verantwoorden. Meteen bij zijn aankomst werd hij gevangengenomen en naar Sneek gestuurd.
Daar werd hij zwaar gemarteld om de waarheid te achterhalen. Men wilde ook weten of er anderen bij zijn optreden betrokken waren die de heer een eed hadden gedaan.
Hoofd en hand op de stadspoorten
Op 18 juni werd Jarich op het plein in Sneek terechtgesteld, op een daarvoor gemaakt terdoys. Eerst werd zijn hoofd afgeslagen en daarna zijn rechterhand, omdat hij zijn eed had gebroken. Zijn hoofd werd op de Noorderpoort van Sneek gezet en zijn hand op de Oosterpoort.
Verwante passages in de kroniek
Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.
Op de kaart
Bij deze kroniek
Bronnen en verantwoording
Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 303-304 (PDF-bladzijden 314-315).
Online kronieken, dagboeken en brieven
- Volledige sectie vanaf Als heer Wilbordt Watze op blz. 303 tot die handt opten Ooster poorte op blz. 304. Aarden bolwerk en werkplicht, Zegelaer, Jarichs beide reizen, gevangenneming, marteling en terechtstelling zijn bewerkt.
- Terdoys is voorzichtig toegelicht als een houten executieplatform; de precieze constructie is niet onafhankelijk onderzocht. Sint-Odulphus blijft de historische datering. Deze bronvraag blijft onopgelost.
- Jarich wordt naar de afdruk rijk burger van Workum genoemd; welsprekendheid en de gedachte dat hij zich kon verantwoorden komen van Worp. Geen nieuwe motieven toegevoegd. Het verhoor betreft ook mogelijke anderen die de heer trouw hadden gezworen.
- 18 juni, eerst onthoofding en daarna afslaan van de rechterhand, reden van eedbreuk, hoofd op de Noorderpoort en hand op de Oosterpoort zijn behouden. Geen nieuwe strafhandelingen toegevoegd.
- De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
- Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.