Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Sloten verzet zich tegen de bierbelasting, 1498

Eedwer verlaat Syaerdamahuis

Terwijl Focx met de soldaten nog in Dokkum lag, verbleef heer Wilbordt in Franeker. Hij vroeg Eedwaert Syaerda, de weduwe van Douwe Syaerda, om Syaerdamahuis. Hij wilde het als versterking namens de hertog van Saksen bezetten. Zij wilde dat niet graag. Toch lieten Hero Hottinga, haar kleinkind, en Hessel Martena, haar zwager, haar ermee instemmen.

Eedwer vertrok met al haar bezit en haar huisgezin. Wilbordt nam het huis namens de hertog in. Hij gaf haar een bezegelde brief met de belofte dat het aan haar of haar erfgenamen zou worden teruggegeven zodra zij dat verlangden, in even goede staat als waarin het was ontvangen.

Een herberg, rond 1500.
Een herberg, rond 1500.

Belastingmeesters in Sloten

Op Sint-Pancratiusdag reisde Wilbordt naar Sloten. Watze Harincxma en de burgers beloofden hem gehoorzaamheid. Hij stelde er twee burgers uit Sneek als belastingmeesters aan:

  • Elinck Goslicks;
  • Syuerd Sickes.

Zij moesten de belasting innen op al het bier dat Sloten binnenkwam. Wilbordt vroeg Watze bovendien om zijn zeer sterke en mooie huis in Sloten, om het namens de hertog te bezetten. Hij bood hem daarvoor grote privileges en inkomsten aan. Watze wilde daar toen niet op ingaan.

De vijf delen zweren gehoorzaamheid

Wilbordt keerde naar Franeker terug en riep de vijf delen van Franeker daar bijeen. Zij kwamen en beloofden hem namens de Rooms-keizer gehoorzaamheid op de vooravond van Sint-Potentiana. Zo was heel Westergo, vooral de Schieringers die tegen Groningen waren, vrijwillig naar de hertog van Saksen overgegaan. Zij steunden hem met lijf en bezit tegen degenen die niet wilden gehoorzamen.

Een herberg, rond 1500.
Een herberg, rond 1500.

Sloten schaft de belasting weer af

Kort daarna, omstreeks Sint-Urbanus, kwamen de burgers van Sloten met Watze Harincxma tegen de heer in verzet. Zij schaften de belasting weer af en verdreven de belastingmeesters. Zij wilden met de bewoners van de Geesten en de Wouden vrije Friezen zijn.

Wilbordt beschouwde Watze en zijn gemeente als opstandelingen en meinedigen. Hun leven en bezit waren volgens hem verbeurd, omdat zij hun eerdere eed hadden gebroken. Bocke Harincxma pleitte voor zijn neef Watze. Watze kreeg genade voor zijn leven. Hij moest wel zijn huis in Sloten overdragen en met een bezegeld stuk erkennen dat het wegens zijn opstand was verbeurd. Het was hetzelfde huis waarvoor de heer hem eerder veel bezit had geboden. Wilbordt legde er Duitse soldaten in om het te bewaken.

Worp van Thabor - Kroniek van Friesland, boek 4

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Op de kaart

Een schutter, rond 1495.
Een schutter, rond 1495.
Huisraad in een schuit, rond 1495.
Huisraad in een schuit, rond 1495.
Een beleg, rond 1500.
Een beleg, rond 1500.
Soldaten onderweg, rond 1495.
Soldaten onderweg, rond 1495.
Een maaltijd in een boerenwoning, rond 1450.
Een maaltijd in een boerenwoning, rond 1450.

Bij deze kroniek

Bronnen en verantwoording

Worp van Thabor, Kronijk van Friesland, vierde boek, Friesch Genootschap, Leeuwarden 1850, gedrukte blz. 297-299 (PDF-bladzijden 308-310).

Online kronieken, dagboeken en brieven

  • Volledige sectie vanaf Als joncker Focx noch lach op blz. 297 tot die dat bewaerden op blz. 299. Eedwers vertrek, beloofde teruggave, Sloten, beide belastingmeesters, vijf delen, belastingverzet en overdracht zijn volledig bewerkt.
  • Eedwaert/Eeduer/Eedwer zijn wisselende schrijfwijzen in deze passage. De verwantschappen haar kleinkind en haar zwager zijn naar Worp behouden, niet zelfstandig genealogisch bevestigd. Neef bij Bocke en Watze blijft de overgeleverde relatie zonder een preciezere verwantschap in te vullen.
  • Sint-Pancratius, vooravond Sint-Potentiana en omstreeks Sint-Urbanus zijn niet naar kalenderdagen omgerekend. De precieze omvang van de vijf delen en Geesten is niet met eigen plaatslijsten aangevuld. Deze bronvraag blijft onopgelost.
  • Het oordeel dat leven en bezit verbeurd waren wordt aan Wilbordt toegeschreven. Bockes tussenkomst, genade voor het leven, bezegelde erkenning en het eerdere aanbod voor hetzelfde huis blijven apart staan.
  • De beelden zijn algemene historische voorstellingen met hun eigen periode, geen bewezen weergaven van de gebeurtenissen. De kaart toont een huidig overzicht zonder verzonnen historische gebouwen of grenzen.
  • Deze pagina volgt de volledige afgebakende passage. De genoemde open bronvragen betreffen de historische uitleg en identificaties.