Snakkerburen in advertenties, 1801-1896
Krantenadvertenties zijn geen dagboeken, maar ze werden op het moment zelf geplaatst en noemen vaak voorwerpen en werkzaamheden die in andere bronnen ontbreken. Voor Snakkerburen zijn enkele advertenties uitzonderlijk concreet. Ze geven een inkijk in het huis van een linnenwever, het gereedschap op een boerenbedrijf, de verbouwing van een stelp tot armenhuis, een scheepstimmerwerf en de opheffing van de steenfabriek.
1801: het sterfhuis van linnenwever Auke Tjepkes
Auke Tjepkes woonde in Snakkerburen en werd in het lidmatenboek van Lekkum als meester-linnenwever aangeduid. Na zijn overlijden werd zijn inboedel op 13 januari 1801 bij het sterfhuis verkocht.
Hertaling van de advertentie: op dinsdagochtend om negen uur worden aan het sterfhuis van Auke Tjepkes in Snakkerburen, onder Lekkum, tegen contante betaling meubels en huisraad verkocht. Daaronder zijn twee kasten, vier bedden met toebehoren, een porseleinkast, tafels en stoelen, linnen en wollen goed, mannenkleren, koper en tin.
Ook zijn werkplaats komt onder de hamer: twee linnenweefgetouwen en ander weversgereedschap. Verder wordt verkocht wat op de verkoopdag nog tevoorschijn wordt gebracht.
De advertentie verbindt wonen en werken direct met elkaar. De bedden, kleding en het servies stonden in hetzelfde sterfhuis waarin ook de twee getouwen en het gereedschap van de wever aanwezig waren.
De advertentie uit 1801 noemt twee linnenweefgetouwen en weversgereedschap in het sterfhuis van Auke Tjepkes.
1822: vee, karnmolen en koperen emmers
Op 7 mei 1822 werd bij Pieter Hendriks Bakker, huisman in Snakkerburen onder Lekkum, een boelgoed gehouden. De Leeuwarder Courant somde het vee en een deel van het gereedschap op.
Hertaling: te koop zijn tien kalvende en melkgevende koeien, twee droge koeien, een hokkeling, een zwarte merrie en zeven schapen. Verder worden een hooiwagen, een karnmolen, een karn met koperen hoep, tien aden, vier koperen emmers en ander boerengereedschap aangeboden. Ook een bed met toebehoren hoort bij de verkoop.
De oude advertentie bevat daarnaast één slecht leesbaar woord dat in de digitale tekst niet betrouwbaar kan worden opgelost. Dat onderdeel is hier daarom niet ingevuld. De karn, karnmolen en koperen emmers horen bij de verwerking van melk tot boter.
1837: een stelp wordt armenhuis
De algemene armenvoogden van Lekkum kondigen aan dat zij op 4 april 1837 in het openbaar het verbouwen van een stelp in Snakkerburen tot armenhuis willen aanbesteden. De aannemer moet ook de benodigde bouwmaterialen leveren. Bestek, voorwaarden en de tekening liggen voor belangstellenden ter inzage in het grietenijhuis.
De advertentie bevestigt niet alleen dat het armenhuis in 1837 werd ingericht, maar ook dat daarvoor een al bestaande stelp werd verbouwd. Het werk werd onder toezicht van het bestuur van Leeuwarderadeel aanbesteed.
In het armenhuis verbleven later ook kinderen. De aanbesteding uit 1837 noemt de verbouwing van een bestaande stelp tot armenhuis.
1837: een gedeeltelijk afgebouwde scheepstimmerschuur
In juni 1837 bood notaris J. Albarda een gedeeltelijk afgebouwde scheepstimmerschuur met woonhuis en bijbehorende grond in Snakkerburen onder Lekkum te koop aan. Het perceel stond in het kadaster als sectie D, nummer 293. Jacob Klazes van der Woude had het laatst gebruikt.
De koper kon het bezit meteen na de definitieve toewijzing aanvaarden. De verkoopvoorwaarden en biljetten waren bij de notaris verkrijgbaar.
De omschrijving is kort, maar het woord "gedeeltelijk afgewerkte" is belangrijk: de scheepstimmerplaats was op dat moment kennelijk nog niet volledig voltooid.
1896: de steenfabriek wordt in delen verkocht
Bij de opheffing van het tichelwerk werd op 18 februari 1896 vrijwel alles afzonderlijk verkocht. De advertentie is daardoor een inventaris van vervoer, gereedschap, voorraad en gebouwen op het fabrieksterrein.
Om elf uur worden op het terrein vier pramen verkocht. Een van die vaartuigen heeft een zeil, fok, zwaarden, zitbanken, een kachel en een tent met toebehoren. Verder zijn er ijzeren en houten kruiplanken en delen, platte en holle kruiwagens, ongeveer 18.000 dakpannen, 100 meter ijzeren spoor met twee kipkarren en een wissel, en een ijzeren kleimolen met toebehoren.
Om twee uur worden in Leeuwarden alle nog aanwezige gebakken stenen verkocht. Ook de oven van de fabriek gaat voor afbraak weg; die moet voor 1 augustus zijn gesloopt.
Om zes uur volgt de voorlopige verkoop van het fabrieksterrein met woningen, bergplaatsen en werkloodsen. Het terrein is kadastraal ongeveer 90 are en 48 centiare groot en wordt, met mogelijkheid van samenvoeging, in twaalf percelen geveild.
De advertentie noemt naast de gebouwen ook vier pramen, een korte ijzeren spoorbaan met twee kipkarren en een wissel, een kleimolen, kruiwagens en een grote voorraad dakpannen. Zo is een groot deel van het materieel dat in februari 1896 nog op het fabrieksterrein aanwezig was afzonderlijk beschreven.
Korte oorspronkelijke fragmenten
"twee Linnen Wevers Touwen"
"Stelp-huizinge tot een ARMEN-HUIS"
"een gedeeltelijk afgewerkte Scheepstimmerschuur en Woonhuizinge"
Terug naar Snakkerburen in de 19de eeuw
Wilt u reageren?
Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.
De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.