Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Dokkum, 24 oktober 1729: een turfdrager, een visverkoopster en een geboorte op De Hoogte

In de nacht van zondag 24 oktober 1729 werd Catharina gehaald naar “de Hogte” in Dokkum. Daar woonde of verbleef het gezin van Jettze Jogems. Catharina noemde hem turfdrager. Zijn vrouw heette Trintie.

Bij Trintie schreef zij ook haar eigen beroep en haar familieachtergrond op. Catharina noemde haar “viswijf”, een toenmalige beroepsaanduiding voor een vrouw die vis verkocht, en voegde eraan toe dat zij een dochter van Derck was. In één korte registerregel verschijnen zo twee beroepen uit het dagelijkse stadsleven: Jettze als turfdrager en Trintie als visverkoopster.

Turf was een belangrijke brandstof. Een turfdrager bracht de aangevoerde turf verder de stad in, naar huizen en bedrijven. Het was zwaar sjouwwerk. Dokkum was bovendien een stad waar handel en vervoer sterk met water en kades samenhingen. De geschiedenis van Dokkum beschrijft de stad in de 17de en 18de eeuw als centrum van handel en scheepvaart.

Een vroedvrouw is 's nachts met een lantaarn onderweg, rond 1715.
Lees meer over bevalling en kraamzorg

Catharina kwam ’s nachts. De geboorte zelf ging daarna snel en vanzelf. Het kind was echter veel te vroeg. Ze schatte de zwangerschap op zeven maanden en noemde het meisje “heel teer”.

Trintie had zware koortsen. Catharina schreef dat het met de vrouw na de bevalling goed ging. Het meisje bleef aanvankelijk in leven, maar stierf op de zesde dag.

De aantekening is kort, maar bevat opvallend veel gegevens over het huishouden: de nacht waarin Catharina werd gehaald, de wijk of plek De Hoogte, het beroep van Jettze, de naam van Trintie, haar beroep als visverkoopster en haar verwantschap met Derck. Zulke details maken zichtbaar bij welke mensen Catharina over de vloer kwam.

Voor haar hulp noteerde ze één gulden en acht stuivers. Dat bedrag staat direct naast de registeraantekening. Ze schreef niets over een arts of een andere vroedvrouw bij deze geboorte.

De combinatie van een turfdrager en een visverkoopster hoort bij het werkende Dokkum van het begin van de 18de eeuw. Catharina’s register noemt niet alleen bestuurders, predikanten en kooplieden, maar ook ambachtslieden, sjouwers, dienstboden en verkopers. Daardoor zijn haar aantekeningen tegelijk een kleine doorsnede van de bevolking die zij in haar praktijk ontmoette.

Ziekenzorg rond 1715.

Handel op een Friese markt. Marktwerk en kleine handel maakten deel uit van het dagelijkse bestaan van veel gezinnen.
Lees meer over handel, markt en herberg .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.