Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Kraamzorg rond 1715.

Kraamzorg rond 1715.

Een bevalling in een Fries huishouden rond 1715. Catharina werkte vrijwel altijd bij haar patiënten thuis.
Lees meer over bevalling en kraamzorg .

Augustus 1735: buiten de Hanspoort

In de tweede helft van augustus 1735 kwam Catharina binnen korte tijd bij verschillende ambachtsgezinnen rond de Hanspoort. Haar register geeft daardoor een klein beeld van de bedrijvigheid aan de rand van Dokkum.

Op donderdag 18 augustus werd zij buiten de Hanspoort geroepen bij Harmen Sibes, die zij meester-timmerman noemt. Zijn vrouw heette Menke. Catharina schreef dat het een zware bevalling was. Het kind was zeer groot en bleef met de schouders vastzitten. Zij noteerde dat zij “schrickelick” moest werken. Voor dit bezoek schreef zij 2 gulden en 4 stuivers op.

Elf dagen later, op maandagavond 29 augustus, werd zij opnieuw buiten de Hanspoort gehaald. Nu ging het om Ellke Tamson, steenhouwer, en zijn vrouw Auwkye. Zij kregen een dochter. Catharina noemt het kind groot en de bevalling zwaar. Bij deze aantekening staat geen honorarium.

Sneek buiten de stad

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.

De molenaar op de Hanspoort

Op zaterdagavond werd Catharina vervolgens gehaald bij Jorgen Tijssen. Hij was volgens haar “de moelenar op de Hansporte”. De bevalling vond op zondagochtend 1 september plaats. Zijn vrouw Stijntie was een dochter van Jan Yde. Catharina beschreef een scheve baarmoeder en een zware, moeilijke bevalling. Er werd een dochter geboren. Zij noteerde 2 gulden en 12 stuivers.

De vermelding van een molenaar op de Hanspoort past bij het stadsbeeld van Dokkum. Op de bastions stonden molens en ook binnen en buiten de stad waren molens te vinden. De poorten waren bovendien herkenbare plaatsaanduidingen in Catharina's register.

Deze drie bezoeken horen daarom goed bij elkaar. Binnen twee weken zien we Catharina bij een timmerman, een steenhouwer en een molenaar in hetzelfde deel van Dokkum in de 18de eeuw . De medische bijzonderheden verschillen, maar de gezamenlijke locatie maakt vooral zichtbaar dat de omgeving van de Hanspoort ook een plek van werk en bewoning was.

Overzicht Catharina Schrader

Houtbewerking rond 1715.

Een ambachtsman aan het werk in zijn werkplaats. Catharina kwam tijdens haar praktijk in huizen van uiteenlopende Dokkumer beroepsgroepen.
Lees meer over ambachtslieden .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Verder kijken

Dokkum op de actuele kaart.

Dokkum rond 1710.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Verder lezen

Dokkum in de 17de eeuw

Catharina Schrader: leven en werk

Bevallen en kraamzorg in Friesland

Kraamzorg rond 1715.

Kraamzorg rond 1715.

Een ambachtsman aan het werk in zijn werkplaats. Catharina kwam tijdens haar praktijk in huizen van uiteenlopende Dokkumer beroepsgroepen.
Lees meer over ambachtslieden .

Kraamzorg rond 1715.

Kraamzorg rond 1715.

Een ambachtsman aan het werk in zijn werkplaats. Catharina kwam tijdens haar praktijk in huizen van uiteenlopende Dokkumer beroepsgroepen.
Lees meer over ambachtslieden .

Kraamzorg rond 1715.
Kraamzorg rond 1715.

Dagelijks leven

Bronnen

Oorspronkelijke aantekeningen van Catharina Schrader: 18 augustus 1735, geval 2835; 29 augustus 1735, geval 2836; en 1 september 1735, geval 2840. Transcriptie in M.J. van Lieburg (red.), Memoryboeck van de vrouwens.

Digitale uitgave bij DBNL .