Toen en Toen ..
Zoeken Het verhaal van Friesland

Deze pagina is gebaseerd op de bewaard gebleven aantekeningen van vroedvrouw Catharina Geertruida Schrader. Zij was als vroedvrouw actief van 1693 tot 1745 en woonde in deze jaren in Dokkum.

Lees het overzicht van haar leven en werk.

Ziekenzorg rond 1750.

Ziekenzorg rond 1750.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Een arbeider bij een jeneverstoker (1739)

In de nacht van zaterdag 29 september 1739 werd Catharina geroepen bij Waade Derckx en zijn vrouw Ninke Boeck. Waade werkte als arbeider bij een jeneverstoker. Jenever werd gemaakt door alcohol te stoken; in zo'n bedrijf waren naast de eigenaar ook arbeiders nodig voor het werk rond het stoken, de grondstoffen, vaten en opslag.

De bevalling was zwaar. In het register schreef Catharina dat het kind aan beide kanten zeer moeilijk langs de schaambeenderen kon passeren. In haar latere uitgebreidere herinnering voegde zij eraan toe dat Ninke “seer kröpel an weersiden” ging en “dar bij kleyn en teer” was: klein en tenger. De doorgang was volgens haar nauw, zodat Ninke en Catharina het allebei zeer zwaar hadden. Uiteindelijk werd een zoon geboren. Moeder en kind waren volgens haar na afloop beiden in orde. Voor haar hulp schreef zij 3 gulden op.

Nachtelijke aankomst rond 1715.

Nachtelijke aankomst rond 1715.

Werk op een Fries boerenerf. Op het platteland bezocht Catharina gezinnen voor wie landbouw het dagelijkse bestaan bepaalde.
Lees meer over boeren en landarbeiders .

Twee dagen later

Op 1 oktober noteerde Catharina opnieuw een geboorte in een huishouden van een arbeider bij een stokerij. De voornaam van de man is in de overgeleverde tekst niet volledig leesbaar; zijn vrouw heette Titzke. Er werd een zoon geboren. Catharina schreef erbij dat de geboorte bij haar aankomst al voorbij was. Zij noteerde 2 gulden.

De twee aantekeningen liggen maar twee dagen uit elkaar en noemen hetzelfde soort werk. Ze geven daarmee concrete namen bij een bedrijfstak die in een handelsstad als Dokkum aanwezig was: niet alleen de stoker zelf, maar ook de arbeiders die er hun inkomen verdienden.

Overzicht Catharina Schrader

Herberg rond 1750.

Herberg rond 1750.

Werk op een Fries boerenerf. Op het platteland bezocht Catharina gezinnen voor wie landbouw het dagelijkse bestaan bepaalde.
Lees meer over handel, markt en herberg .

Wilt u reageren?

Stuur ons een reactie

Heeft u aanvullende informatie, oude foto's of vragen over deze pagina? Laat het ons weten.

De meeste afbeeldingen op deze pagina zijn illustratieve historische reconstructies, gemaakt op basis van beschikbare historische informatie.

Verder kijken

Dokkum op de actuele kaart.

Dokkum rond 1710.

Een Friese stad in het begin van de 18de eeuw. In straten, stegen en huizen zoals deze lag het werkterrein van Catharina.
Lees meer over Dokkum in de 18de eeuw .

Verder lezen

Bevallen en kraamzorg in Friesland

Handel, werk en vervoer

Catharina Schrader: leven en werk

Keuken rond 1715.

Kinderen in het dagelijkse leven van het begin van de 18de eeuw. Gezinnen waren groot en kinderen groeiden op dicht bij het werk van de volwassenen.

Boerenerf rond 1715.

Boerenerf rond 1715.

Werk op een Fries boerenerf. Op het platteland bezocht Catharina gezinnen voor wie landbouw het dagelijkse bestaan bepaalde.
Lees meer over boeren en landarbeiders .

Kraamzorg rond 1715.
Kraamzorg rond 1715.

Dagelijks leven

Bronnen

Oorspronkelijke aantekeningen van Catharina Schrader, 29 september 1739, geval 2969, en 1 oktober 1739, geval 2972; daarnaast haar latere uitgebreidere herinnering aan de bevalling van Ninke Boeck; transcriptie in M.J. van Lieburg (red.), Memoryboeck van de vrouwens.

Digitale uitgave bij DBNL .